Spis treści

TREŚĆ PRAWA DO ŚRODOWISKA

Zofia Duniewska
Dobre unormowania prawne jako warunek efektywności publicznych praw podmiotowych – wybrane zagadnienia administracyjnoprawne ….. str. 7
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_1_Duniewska.pdf

Mariusz Baran
Prawo do środowiska jako publiczne prawo podmiotowe − wybrane uwagi z perspektywy teoretycznoprawnej ….. str. 16
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_2_Baran.pdf

Konrad Boresowicz
Prawo do środowiska jako publiczne prawo podmiotowe zakorzenione w godności człowieka – między ekologizacją praw człowieka a autonomizacją nowego prawa ….. str. 37
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_3_Boresowicz.pdf

Przemysław Wilczyński Prawo człowieka do środowiska − uzasadnienie i wyznacznik publicznych praw podmiotowych w sferze prawa ochrony środowiska ….. str. 47
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_4_Wilczynski.pdf

Justyna Mielczarek-Mikołajów
Rozważania nad czystym transportem w kontekście publicznego prawa podmiotowego ….. str. 56
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_5_Mielczarek-Mikolajow.pdf

Paula Maria Białkowska
The Right to a Healthy Environment as a Public Subjective Right in the Fashion Industry − Between State Obligations and Corporate Environmental Responsibility ….. str. 65
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_6_Bialkowska.pdf

Renata Lewicka
Prawo do lasu ….. str. 73
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_7_Lewicka.pdf

EGZEKWOWANIE PRAWA DO ŚRODOWISKA

Mateusz Podhalicz
Podmiotowe prawo do środowiska a aspekty dowodowe − wybrane zagadnienia ….. str. 82
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_8_Podhalicz.pdf

Michał Ulasiewicz
Prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska w kontekście wykluczenia cyfrowego ….. str. 90
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_9_Ulasiewicz.pdf

Joanna Nowak
Dobra osobiste a prawo do środowiska w gminie w świetle wybranego orzecznictwa – problemy pogranicza prawa ….. str. 100 https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_10_Nowak.pdf

Anna Kozińska-Żywar
Programy ochrony powietrza a dostęp do wymiaru sprawiedliwości – planowane zmiany w ustawie – Prawo ochrony środowiska (stan na styczeń 2026 r.)….. str. 110
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_11_Kozinska-Zywar.pdf

Tomasz Godlewski
Warianty przedsięwzięcia jako środek prawny realizacji publicznego prawa do środowiska ….. str. 118
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_12_Godlewski.pdf

Piotr Ruczkowski
Prawo do środowiska a realizacja inwestycji lotniskowych − wybrane aspekty ….. str. 126
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_13_Ruczkowski.pdf

Monika Kapusta
Prawo do ochrony właścicieli nieruchomości położonych w sąsiedztwie myjni samochodowych ….. str. 135
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_14_Kapusta.pdf

PRAWO DO ŚRODOWISKA Z PERSPEKTYWY LOKALNEJ

Rafał Budzisz
Realizacja zadań gminy z zakresu zieleni gminnej i zadrzewień ze środków funduszu sołeckiego ….. str. 144
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_15_Budzisz.pdf

Paweł Romaniuk
Administracyjno-prawne warunki realizacji zadań jednostek samorządu terytorialnego w zakresie ochrony środowiska (wybrane zagadnienia) ……………………………..153
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_16_Romaniuk.pdf

Maria Karcz-Kaczmarek
Krajobrazotwórczy aspekt gminnej ewidencji zabytków a publiczne prawa podmiotowe – rozważania w świetle orzecznictwa sądowego ….. str. 161
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_17_Karcz-Kaczmarek.pdf

PRAWO DO ŚRODOWISKA Z PERSPEKTYWY SUPRASYSTEMÓW

Tomasz Jaroszyński
Prawo do środowiska w prawie Unii Europejskiej – zarys problematyki ….. str. 171
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_18_Jaroszynski.pdf

Piotr Korzeniowski
Prawo do informacji w Konwencji z Aarhus jako podstawa publicznego prawa podmiotowego do środowiska ….. str. 180
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_19_Korzeniowski.pdf

Marcin Kamiński
Prawo do środowiska i jego ochrony jako prawo podstawowe pochodne. Rozważania teoretyczne na tle niemieckiej i polskiej regulacji konstytucyjnej ….. str. 190 https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_20_Kaminski.pdf

Streszczenia

Zofia Duniewska

Dobre unormowania prawne jako warunek efektywności publicznych praw podmiotowych – wybrane zagadnienia administracyjnoprawne

Celem opracowania jest wykazanie istotnej roli regulacji prawnych w zapewnianiu efektywności publicznych praw podmiotowych. W artykule zidentyfikowano cechy, które powinny posiadać regulacje prawne. Efektywność publicznych praw podmiotowych zależy nie tylko od ich formalnego przyznania jednostce, lecz także od jakości norm materialnoprawnych, proceduralnych i instytucjonalnych, które umożliwiają korzystanie z tych praw oraz zapewniają ich skuteczną realizację.

Mariusz Baran

Prawo do środowiska jako publiczne prawo podmiotowe – wybrane uwagi z perspektywy teoretycznoprawnej

W ostatnich latach obserwuje się coraz częstsze postulaty uznania „praw środowiskowych” za publiczne prawa podmiotowe. Choć koncepcja ta może na pierwszy rzut oka wydawać się atrakcyjna, już na wstępie należy zaznaczyć, że zarówno samo pojęcie, jak i normatywna natura „prawa do środowiska” pozostają przedmiotem istotnych sporów doktrynalnych i są różnorodnie ujmowane w literaturze przedmiotu. Celem niniejszego artykułu jest analiza, z perspektywy teoretycznoprawnej oraz dogmatycznoprawnej, argumentów przemawiających zarówno za, jak i przeciw uznaniu „prawa do środowiska” za publiczne prawo podmiotowe, a nie jedynie za normę programową wyznaczającą kierunki działania władz publicznych.

Konrad Boresowicz

Prawo do środowiska jako publiczne prawo podmiotowe zakorzenione w godności człowieka – między ekologizacją praw człowieka a autonomizacją nowego prawa

Artykuł ujmuje prawo do środowiska jako publiczne prawo podmiotowe, którego aksjologiczne podstawy wynikają z zasady poszanowania godności człowieka, analizując zarazem ewolucję tego prawa: od pośredniej ochrony realizowanej w ramach klasycznych praw człowieka, przez ich ekologiczną reinterpretację, aż po stopniowe wyodrębnianie prawa do środowiska jako autonomicznej kategorii prawnej. Odpowiednia jakość środowiska stanowi warunek rzeczywistego korzystania z podstawowych praw i wolności, w szczególności prawa do życia, ochrony zdrowia, prywatności oraz godnego życia. Ochrona środowiska nie może być zatem postrzegana wyłącznie jako zadanie administracyjne państwa, lecz powinna być również traktowana jako element konstytucyjnego statusu jednostki.

Dotychczasowy model – ekologizacja klasycznych praw człowieka, polegająca na odnoszeniu problematyki środowiskowej do prawa do życia, ochrony zdrowia, prywatności oraz ochrony dóbr osobistych – ma charakter fragmentaryczny i niedostateczny, a jego zastosowanie jest uzależnione od wykazania naruszenia innego, tradycyjnie wyodrębnionego prawa lub wolności. W prawie międzynarodowym i konstytucyjnym dostrzegalna jest zatem tendencja do autonomizacji prawa do czystego, zdrowego i zrównoważonego środowiska. Stąd też „prawo do środowiska” znajduje się obecnie w fazie przejściowej, łącząc wymiar materialny, odnoszący się do jakości środowiska, z wymiarem proceduralnym, obejmującym w szczególności dostęp do informacji oraz dostęp do środków ochrony prawnej. Dziś pozostajemy zatem w aktywnym oczekiwaniu na ukonstytuowanie prawdziwego i autonomicznego prawa człowieka do środowiska.

Przemysław Wilczyński

Prawo człowieka do środowiska – uzasadnienie i wyznacznik publicznych praw podmiotowych w sferze prawa ochrony środowiska

Rozważania przybliżają problematykę aksjologicznego kontekstu publicznych praw podmiotowych w sferze prawa ochrony środowiska. Wskazana została w nich i uzasadniona potrzeba oparcia konstrukcji publicznego prawa podmiotowego na fundamencie wartości podstawowych poprzez ustalanie jej relatywności do podmiotowego – uniwersalnego prawa człowieka do środowiska.

Justyna Mielczarek-Mikołajów

Rozważania nad czystym transportem w kontekście publicznego prawa podmiotowego

Artykuł dotyczy problematyki czystego transportu, ściśle powiązanego z koncepcją zrównoważonego transportu, rozumianego jako sposób przemieszczania dążący do zapewnienia odpowiedniej dostępności z jednoczesną minimalizacją negatywnego wpływu na środowisko, zdrowie publiczne i gospodarkę z myślą o obecnych i przyszłych pokoleniach, co jednocześnie zwraca uwagę na promowanie rozwiązań zapewniających niskoemisyjność i zeroemisyjność. W tym celu autorka rozważny wybrane przepisy ustawy z 11.01.2018 r. o elektromobilności i paliwach alternatywnych, skupiając się przede wszystkim na jej art. 34–39, co w konsekwencji posłuży do oceny prawnych możliwości żądania wypełnienia tych obowiązków.

Paula Maria Białkowska

The Right to a Healthy Environment as a Public Subjective Right in the Fashion Industry – Between State Obligations and Corporate Environmental Responsibility

This article examines whether the right to a healthy environment can be considered a public subjective right in the fashion sector. It is assumed that it is primarily a right
vis-à-vis the state, implemented through the regulatory, informational, and protective obligations of public authorities. Corporate environmental responsibility, in turn, is a consequence and instrument of these obligations.

Renata Lewicka

Prawo do lasu

Przedmiotem rozważań jest przedstawienie różnych aspektów publicznego prawa jednostki do lasu. Szczególne znaczenie ma nie tylko prawo do rekreacyjnego czy gospodarczego korzystania z lasu, ale przede wszystkim prawo domagania się poprawy stanu obszarów leśnych z uwagi na ich wpływ na produkcję tlenu, pochłanianie dwutlenku węgla, retencję wody i łagodzenie skutków zmian klimatu.

Mateusz Podhalicz

Podmiotowe prawo do środowiska a aspekty dowodowe – wybrane zagadnienia

Artykuł analizuje konkretyzację podmiotowego prawa do środowiska przez pryzmat postępowania dowodowego. Postawiono tezę, że skuteczność roszczeń środowiskowych zależy od wiedzy specjalnej, co sprawia, że biegły staje się głównym aktorem procesu. Przeanalizowano obowiązek korzystania z nauk przyrodniczych (art. 191 ust. 3 TFUE, zasada ostrożności) na tle praktyki dowodowej. Uwagę skupiono na roli sędziego jako aktywnego weryfikatora wiedzy (gatekeepera). Autor postuluje adaptację amerykańskiego testu Dauberta i krytykuje bariery w polskim sądownictwie administracyjnym (art. 106 § 3 i 4 p.p.s.a.), które paraliżują realną ochronę jednostki.

Michał Ulasiewicz

Prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska w kontekście wykluczenia cyfrowego

W artykule zostały przedstawione wybrane regulacje prawne kształtujące prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska w kontekście problemu wykluczenia cyfrowego. W ocenie autora opracowanie to stanowi próbę odpowiedzi na pytania o wpływ prawa na rozmiar zjawiska wykluczenia cyfrowego oraz o sposoby przeciwdziałania temu zjawisku. Artykuł uwzględnia najważniejsze dla tej problematyki zagadnienia, takie jak: sposoby dostępu do informacji, wpływ rozwoju e-administracji na prawną regulację dostępu do informacji oraz rozwiązania, które służą obiektywnie szerokiemu zakresowi dostępu.

Joanna Nowak

Dobra osobiste a prawo do środowiska w gminie w świetle wybranego orzecznictwa – problemy pogranicza prawa

Punktem wyjścia są badania wrocławskiej szkoły administracyjnej w zakresie prawa ochrony środowiska i publicznych praw podmiotowych oraz uchwała Sądu Najwyższego z 28.05.2021 r., III CZP 27/20. Na tym tle autorka bada wybrane dobra osobiste w aspekcie prawa podmiotowego do środowiska. Analizie poddane zostają dobra osobiste takie jak prywatność, ale także godność czy zdrowie przedstawione w świetle wybranych wyroków sądowych.

Anna Kozińska-Żywar

Programy ochrony powietrza a dostęp do wymiaru sprawiedliwości – planowane zmiany w ustawie – Prawo ochrony środowiska (stan na styczeń 2026 r.)

Celem artykułu jest analiza kierunków zmian przepisów zawartych od wielu lat w ustawie – Prawo ochrony środowiska dotyczących zaskarżania programów ochrony powietrza, nad którymi trwają prace legislacyjne w związku z zarzutami Komisji Europejskiej przeciwko Polsce.

Tomasz Godlewski

Warianty przedsięwzięcia jako środek prawny realizacji publicznego prawa do środowiska

Artykuł analizuje wariantowanie przedsięwzięcia w procedurze oceny oddziaływania na środowisko jako instrument realizacji konstytucyjnego prawa do środowiska (art. 74 Konstytucji RP). Na tle obowiązujących przepisów oraz orzecznictwa NSA wskazano, że choć warianty tworzą podstawę porównawczą, to związany charakter decyzji środowiskowej ogranicza rzeczywisty wybór organu. W efekcie instytucja ta ma znaczenie głównie formalne i w większym stopniu sprzyja wnioskodawcy niż ochronie środowiska.

Piotr Ruczkowski

Prawo do środowiska a realizacja inwestycji lotniskowych – wybrane aspekty

Opracowanie ma na celu analizę regulacji prawnych dotyczących planowania i realizacji inwestycji lotniskowych z perspektywy prawa do środowiska. Przeprowadzona analiza prowadzi do wniosku, że na etapie planowania i realizacji inwestycji lotniskowych ustawodawca przewidział rozwiązania prawne, których celem jest urzeczywistnianie prawa do środowiska, zwłaszcza w postaci wymogu przeprowadzania postępowania w sprawie oceny oddziaływania inwestycji na środowisko. Akty planowania przestrzennego, decyzje lokalizacyjne i zezwolenia odnoszące się do inwestycji lotniskowych muszą uwzględniać wymagania w zakresie ochrony środowiska.

Monika Kapusta

Prawo do ochrony właścicieli nieruchomości położonych w sąsiedztwie myjni samochodowych

W artykule przedstawiono pojęcie i rodzaje myjni samochodowych. Nawiązano do: publicznych praw podmiotowych, prawa do ochrony, prawa do środowiska. Dokonano egzemplifikacji postępowań administracyjnych, w których właściciele nieruchomości sąsiadujących z myjniami samochodowymi mogą występować jako strony. Jako bardziej skuteczny instrument ochrony wskazano roszczenia cywilnoprawne oparte na zakazie immisji ponad przeciętną miarę. Dostrzeżono potrzebę zmiany przepisów prawa administracyjnego celem zwiększenia skuteczności ochrony właścicieli nieruchomości sąsiadujących z myjniami samochodowymi.

Rafał Budzisz

Realizacja zadań gminy z zakresu zieleni gminnej i zadrzewień ze środków funduszu sołeckiego

Artykuł poświęcony jest analizie możliwości wykorzystania środków funduszu sołeckiego do realizacji zadań gminy w zakresie zieleni gminnej i zadrzewień. Fundusz sołecki, jako wyodrębniona część budżetu gminy, stanowi istotny instrument partycypacji społecznej, umożliwiający mieszkańcom sołectw współdecydowanie o przeznaczeniu środków publicznych. Wskazano, że przedsięwzięcia takie jak nasadzenia drzew i krzewów, pielęgnacja terenów zieleni czy tworzenie przestrzeni rekreacyjnych mogą być finansowane ze środków funduszu sołeckiego, o ile spełniają ustawowe przesłanki – mieszczą się w katalogu zadań własnych gminy, służą poprawie warunków życia mieszkańców oraz pozostają zgodne ze strategią rozwoju gminy. Artykuł identyfikuje również najważniejsze ograniczenia praktyczne i prawne związane z realizacją tych przedsięwzięć. Wskazano także na znaczenie funduszu jako narzędzia wspierającego działania proekologiczne i wzmacniającego zaangażowanie społeczności lokalnych.

Paweł Romaniuk

Administracyjno-prawne warunki realizacji zadań jednostek samorządu terytorialnego w zakresie ochrony środowiska (wybrane zagadnienia)

Zadania jednostek samorządu terytorialnego, rozpatrywane przez pryzmat praktycznych mechanizmów ich realizacji, ze względu na podkreśloną w Konstytucji RP i wynikającą z zasady pomocniczości rolę samorządów w systemie władz publicznych stanowią przedmiot bardzo szeroko omawiany w doktrynie. Umiejscowienie przy tym jednostek samorządu terytorialnego w bezpośredniej bliskości obywatela gwarantuje podjęcie i prowadzenie współpracy ze społeczeństwem w sferze ochrony środowiska oraz utrzymywanie przy tym zasady zrównoważonego rozwoju. Wyodrębnienie zakresu zadań środowiskowych samorządu terytorialnego i wskazanie form takich zadań (własne czy zlecone) zależy w dużej mierze od stwierdzenia ich stopnia lokalności, a także od efektywności i gospodarności prowadzonego zadania.

Maria Karcz-Kaczmarek

Krajobrazotwórczy aspekt gminnej ewidencji zabytków a publiczne prawa podmiotowe – rozważania w świetle orzecznictwa sądowego

Przedmiotem artykułu jest ukazanie znaczenia gminnej ewidencji zabytków nie tylko jako „nienazwanej” formy ochrony zabytków, lecz także jako instrumentu oddziaływania na środowisko, w szczególności na jego walory krajobrazowe. Gminna ewidencja zabytków uwzględniana jest w wielu aktach ogólnych i indywidualnych podejmowanych w sferze planowania i zagospodarowania przestrzennego. Brak uregulowania procedury włączania kart adresowych oraz trybu zaskarżania tej czynności stanowi poważną wadę legislacyjną, negatywnie rzutującą na publiczne prawa podmiotowe właścicieli nieruchomości. Z uwagi na to istotne znaczenie dla zabezpieczenia prawidłowości działania administracji oraz ochronę sytuacji prawnej podmiotów spoza niej ma orzecznictwo sądowe.

Tomasz Jaroszyński

Prawo do środowiska w prawie Unii Europejskiej – zarys problematyki

Artykuł ma na celu ustalenie, w jakim zakresie porządek prawa UE gwarantuje prawo do środowiska. Temat omówiono na bazie prawa pierwotnego, ze szczególnym uwzględnieniem art. 37 Karty praw podstawowych, zwracając uwagę na związek Karty z Europejską Konwencją Praw Człowieka. Przytoczono przykłady aktów prawnych UE, w których prawo do środowiska pojawia się w nawiązaniu do aktów organów ONZ. Przedmiotem refleksji jest też to, że szerokie rozumienie pojęcia środowiska utrudnia ujęcie tego prawa jako prawa podmiotowego.

Piotr Korzeniowski

Prawo do informacji w Konwencji z Aarhus jako podstawa publicznego prawa podmiotowego do środowiska 

Artykuł poświęcony jest badaniu modelu prawa do informacji dotyczących środowiska w Konwencji o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, sporządzonej w Aarhus dnia 25.06.1998 r. i jego specyficznych właściwości w warunkach kształtowania się publicznego prawa podmiotowego do środowiska. Prawo do informacji dotyczących środowiska w konwencji z Aarhus stanowi istotny czynnik rozwoju publicznego prawa podmiotowego do środowiska i jego ochrony.

Marcin Kamiński

Prawo do środowiska i jego ochrony jako prawo podstawowe pochodne. Rozważania teoretyczne na tle niemieckiej i polskiej regulacji konstytucyjnej

W artykule podjęto problematykę teoretycznej i normatywnej inferowalności prawa podstawowego do środowiska i jego ochrony. Głównym celem opracowania jest prezentacja i ocena możliwości konstrukcji powyższego prawa jako prawa podstawowego pochodnego oraz legitymacji do jego dochodzenia. Szczególną uwagę zwrócono na problem ponadindywidualnej subiektywizacji tego prawa. Analiza ma charakter konstytucyjno-prawnoporównawczy.

Table of contents

THE CONTENT OF THE RIGHT TO THE ENVIRONMENT

Zofia Duniewska
Good Legal Regulations as a Condition for the Effectiveness of Public Subjective
Rights – Selected Administrative Law Issues ….. 7
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_1_Duniewska.pdf

Mariusz Baran
The right to the environment as a public subjective right – selected remarks
from a theoretical and legal perspective ….. 16
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_2_Baran.pdf

Konrad Boresowicz
The right to the environment as a public subjective right rooted in human dignity –
between the ecologization of human rights and the autonomization of the new law….. 37
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_3_Boresowicz.pdf

Przemysław Wilczyński
Human right to the environment – justification and determinant of public subjective
rights in the sphere of environmental protection law….. 47
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_4_Wilczynski.pdf

Justyna Mielczarek-Mikołajów
Reflections on Clean Transport in the Context of Public Subjective Law ….. 56
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_5_Mielczarek-Mikolajow.pdf

Paula Maria Białkowska
The Right to a Healthy Environment as a Public Subjective Right in the Fashion
Industry − Between State Obligations and Corporate Environmental Responsibility ….. 65
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_6_Bialkowska.pdf

Renata Lewicka
The right to the forest …..73
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_7_Lewicka.pdf

ENFORCEMENT OF THE RIGHT TO THE ENVIRONMENT

Mateusz Podhalicz
Individual right to the environment and evidentiary aspects: selected issues ….. 82
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_8_Podhalicz.pdf

Michał Ulasiewicz
The right to information about the condition and protection of the environment
in the context of digital divide ….. 90
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_9_Ulasiewicz.pdf

Joanna Nowak
Personal rights and the right to the environment in a municipality in light of selected
jurisprudence …..100 https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_10_Nowak.pdf

Anna Kozińska-Żywar
Air quality programs and access to justice – planned changes in the Environmental
Protection Act (status as of January 2026) …..110
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_11_Kozinska-Zywar.pdf

Tomasz Godlewski
Project alternatives as a legal instrument for the implementation of the public subjective
right to the environment …..118
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_12_Godlewski.pdf

Piotr Ruczkowski
The right to the environment and the implementation of airport investments –
selected aspects ….. 126
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_13_Ruczkowski.pdf

Monika Kapusta
The right to protect property owners located near car washes …..135
THE RIGHT TO THE ENVIRONMENT FROM A LOCAL PERSPECTIVE
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_14_Kapusta.pdf

Rafał Budzisz
Performance of Municipal Tasks Concerning Green Spaces and Tree Planting Financed
from the Village Fund …..144
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_15_Budzisz.pdf

Paweł Romaniuk
Administrative and legal conditions for the implementation of tasks of local government
units in the field of environmental protection (selected issues) …..153
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_16_Romaniuk.pdf

Maria Karcz-Kaczmarek
The landscape-shaping aspect of the municipal register of monuments versus individual
public rights – considerations in the light of judication …..161
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_17_Karcz-Kaczmarek.pdf

THE RIGHT TO THE ENVIRONMENT
FROM THE PERSPECTIVE OF SUPRASYSTEMS

Tomasz Jaroszyński
Right to the Environment in European Union Law: An Overview …..171
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_18_Jaroszynski.pdf

Piotr Korzeniowski
Right to information provided for in the Aarhus Convention as a basis for the public
subjective right to environment …..180
https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_19_Korzeniowski.pdf

Marcin Kamiński
The right to the environment and its protection as a fundamental derivative right.
Theoretical considerations against the background of German and Polish constitutional
regulations …..190 https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_20_Kaminski.pdf

Abstracts

Zofia Duniewska

Good Legal Regulations as a Condition for the Effectiveness of Public Subjective Rights – Selected Administrative Law Issues

The aim of this study is to demonstrate the significant role of legal regulations in ensuring the effectiveness of public subjective rights. The features that legal regulations should have are identified in this study. The effectiveness of public subjective rights depends not only on their formal granting to an individual, but also on the quality of substantive, procedural and institutional norms that enable the exercise of these rights and ensure their effective implementation.

Mariusz Baran

The right to the environment as a public subjective right – selected remarks from a theoretical and legal perspective

Recent years have seen an increasing number of calls for ‘environmental rights’ to be recognised as subjective public rights. At first glance, this appears to be an appealing concept, although it should be noted from the outset that the concept and nature of the ‘right to the environment’ is one of those issues that is contentious and interpreted in many different ways. The aim of this article is to analyse, from a theoretical and legal-dogmatic perspective, the arguments both for and against treating the ‘right to the environment’ as a public subjective right rather than just a policy objective, i.e. a goal of public authorities’ actions.

Konrad Boresowicz

The right to the environment as a public subjective right rooted in human dignity – between the ecologization of human rights and the autonomization of the new law

It is impossible to discuss the right to life in the context of a space separated from the environment, and every human right is embedded in the environment, which concretizes its content and subject. A trend toward the autonomy of the right to the environment, both in constitutional and in the international law, has recently become noticeable, encompassing both the substantive aspect (the right to live in an environment meeting minimum quality standards) and the procedural component (legal means of enforcing substantive law). At the same time, the „ecologization” of subjective rights remains a fundamental means of protecting human dignity, violated by environmental conditions. There is no doubt, however, that the right to the environment eludes the classic classification of a purely negative freedom, requiring an active stance by the state and shared responsibility on the part of individuals. Consequently, for its existence and effectiveness, it requires concretization in normative acts and uniform case law, rather than further „ecologization” of already established rights.

Przemysław Wilczyński

Human right to the environment – justification and determinant of public subjective rights in the sphere of environmental protection law

The considerations present the issues of the axiological context of public subjective rights in the sphere of environmental protection law. They indicated and justified the need to base the construction of the public entity on the foundation of basic values by establishing its relativity to the subjective – universal human right to the environment.

Justyna Mielczarek-Mikołajów

Reflections on Clean Transport in the Context of Public Subjective Law

This article addresses the issue of clean transport, closely linked to the concept of sustainable transport, understood as a mode of transport that strives to ensure adequate accessibility while minimizing negative impacts on the environment, public health, and the economy for current and future generations, while also emphasizing the promotion of solutions that ensure zero- and low-emission efficiency. To this end, the author carefully examines selected provisions of the European Public Procurement Law, focusing primarily on Articles 34–39, which will ultimately serve to assess the legal possibilities of demanding compliance with these obligations.

Paula Maria Białkowska

Prawo do zdrowego środowiska jako publiczne prawo podmiotowe w sektorze mody – między obowiązkami państwa a odpowiedzialnością środowiskową przedsiębiorstw

Artykuł analizuje, czy prawo do zdrowego środowiska może być uznane za publiczne prawo podmiotowe w sektorze mody. Przyjmuje się, że jest to przede wszystkim prawo wobec państwa, realizowane poprzez obowiązki regulacyjne, informacyjne oraz ochronne organów władzy publicznej. Odpowiedzialność środowiskowa przedsiębiorstw stanowi natomiast konsekwencję oraz instrument tych obowiązków.

Renata Lewicka

The right to the forest

This study presents various aspects of an individual’s public right to forests. Of particular importance is not only the right to recreational or economic use of forests, but above all, the right to demand improvement of forest conditions, given their impact on oxygen production, carbon dioxide absorption, water retention, and climate change mitigation.

Mateusz Podhalicz

Individual right to the environment and evidentiary aspects: selected issues

The article analyzes the materialization of the individual right to the environment through evidentiary proceedings. It posits that effective environmental claims depend on expert knowledge, making the expert witness a central procedural actor. The study examines the normative obligation to utilize natural sciences (Article 191(3) TFEU, precautionary principle) against evidentiary practice. It focuses on the judge’s role as an active scientific gatekeeper. The author advocates adapting the American Daubert standard and criticizes procedural barriers in the Polish administrative judiciary (Article 106 § 3–4 PPSA) that hinder effective rights protection.

Michał Ulasiewicz

The right to information about the condition and protection of the environment in the context of digital divide

This article presents selected legal regulations as regards the right to information about the condition and protection of the environment in context of digital divide. As far as the author is concerned, the paper is trying to provide answers to questions about the impact of law on the scope of digital divide and how to counteract digital divide. The paper addresses issues of great importance for this particular legal matter, such as: forms of access to information, the impact of development of e-governance on the legal regulation of access to information and solutions that provide for wide objective scope of access.

Joanna Nowak

Personal rights and the right to the environment in a municipality in light of selected jurisprudence

The starting point is the research of the Wrocław School of Administration in the study of environmental law and public subjective rights, and the resolution of the Supreme Court, case file reference III CZP 27/20 of May 28, 2021. In this background, the author examines selected personal rights in the aspect of the subjective right to the environment. The analysis examines personal rights such as privacy, but also dignity or health, presented in light of selected court decisions.

Anna Kozińska-Żywar

Air quality programs and access to justice – planned changes in the Environmental Protection Act (status as of January 2026)

The aim of the article is to analyse the directions of changes in the provisions included for many years in the Environmental Protection Act, concerning appeals against air protection programmes, on which legislative work is underway in connection with the complaint of the European Commission against Poland.

Tomasz Godlewski

Project alternatives as a legal instrument for the implementation of the public subjective right to the environment

The paper examines project alternatives in EIA as a tool for implementing the constitutional right to the environment. Based on Polish law and case-law, it shows that although alternatives create a comparative framework, the binding nature of environmental decisions limits the authority’s real discretion. Consequently, the mechanism remains largely formal and tends to favor the developer rather than ensure effective environmental protection.

Piotr Ruczkowski

The right to the environment and the implementation of airport investments – selected aspects

This study aims to analyse legal regulations concerning the planning and implementation of airport investments from the perspective of environmental rights. The analysis leads to the conclusion that, at the stage of planning and implementing airport investments, the lawmaker has provided for legal solutions aimed at realizing the right to the environment, especially in the form of a requirement to conduct an environmental impact assessment procedure. Spatial planning acts, location decisions, and permits relating to airport investments must take into account environmental protection requirements.

Monika Kapusta

The right to protect property owners located near car washes

This article presents the concept and types of car washes. It highlights the concepts of public subjective rights, the right to protection, and the right to the environment. The article lists the types of administrative proceedings in which owners of a property located near a car wash may act as parties. Civil law claims based on prohibitions on excessive imissions are identified as a more effective instrument of protection. It is recognized that there is a need to amend administrative law provisions to increase the effectiveness of protection for property owners located near car washes.

Rafał Budzisz

Performance of Municipal Tasks Concerning Green Spaces and Tree Planting Financed from the Village Fund

The article analyses the possibilities of using resources from the sołectwo fund to implement municipal tasks in the field of municipal greenery and tree planting. The sołectwo fund, as a distinct part of the municipal budget, constitutes an important instrument of public participation, enabling residents of auxiliary units (sołectwa) to co-decide on the allocation of public funds.

It is demonstrated that projects such as the planting of trees and shrubs, the maintenance of green areas, and the development of recreational spaces may be financed from the sołectwo fund, provided that they meet the statutory requirements—namely, that they fall within the scope of the municipality’s own tasks, contribute to improving the living conditions of residents, and are consistent with the municipality’s development strategy.

The article also identifies the most significant practical and legal constraints related to the implementation of such projects. Furthermore, it highlights the importance of the fund as a tool supporting pro-environmental activities and strengthening the engagement of local communities.

Paweł Romaniuk

Administrative and legal conditions for the implementation of tasks of local government units in the field of environmental protection (selected issues)

The responsibilities of local government units, identified with the actual mechanisms for their implementation, are a subject widely discussed in the legal literature due to the role of local governments in the public authority system, as emphasized in the Constitution of the Republic of Poland and stemming from the principle of subsidiarity. Locating local government units in close proximity to citizens guarantees the establishment and maintenance of cooperation with society in the sphere of environmental protection and the implementation of the principle of sustainable development. The definition of the scope of local government environmental responsibilities and the form of such tasks (own or outsourced) depends largely on the degree of their localization, as well as on the effectiveness and cost-effectiveness of the task being carried out.

Maria Karcz-Kaczmarek

The landscape-shaping aspect of the municipal register of monuments versus individual public rights – considerations in the light of judication

The aim of this paper is to indicated the significance of the municipal register of monuments not only as an ‘unofficial’ form of monument protection, but also as a tool for influencing the environment, particularly its landscape values. The municipal register of monuments is taken into account in many general and specific acts and decisions concerning spatial planning and land use. The lack of regulation regarding the procedure for adding address cards and the procedure for challenging this action constitutes a serious legislative shortcoming, which has a negative impact on the individual public rights of property owners (holders). In this view, judication is of significant importance for ensuring the proper functioning of the administration and for safeguarding the legal position of entities.

Tomasz Jaroszyński

Right to the Environment in European Union Law: An Overview

The article aims to determine the extent to which the EU legal order guarantees the right to the environment. The issue is examined on the basis of primary law, with emphasis on Article 37 of the Charter of Fundamental Rights, considering the relationship between the Charter and the European Convention on Human Rights. Examples of EU legal acts are presented in which the right to the environment appears in connection with instruments adopted by United Nations bodies. The analysis also addresses the fact that the broad understanding of the concept of the “environment” makes it difficult to frame this right as an individual right.

Piotr Korzeniowski

Right to information provided for in the Aarhus Convention as a basis for the public subjective right to environment

This paper deals with the study of the model of right to environmental information as laid down in the Convention on Access to Information, Public Participation in Decision-Making and Access to Justice in Environmental Matters, concluded on 25 June 1998 in Aarhus, and its specific features in terms of shaping the public subjective right to environment. The right to environmental information under the Aarhus Convention constitutes a relevant factor for the development of the public subjective right to environment and its protection.

Marcin Kamiński

The right to the environment and its protection as a fundamental derivative right. Theoretical considerations against the background of German and Polish constitutional regulations

The paper deals with the theme of theoretical and normative inferability of the fundamental right to the environment and its protection. The main aim of the study is the presentation and assessment of the construction possibility of the above right as a fundamental derivative right and the legitimacy of its pursuit. Particular attention was paid to the problem of supra-individual subjectivization of this right. The analysis is of the constitutional and comparative law character.

FULL TEXT OF ISSUE

https://przegladprawapublicznego.wdib.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2026/09/ppp_nr_spec_1_2026_epdf.pdf