Przegląd Prawa Publicznego

Przegląd Prawa Publicznego nr 9/2026

Spis treści

ADMINISTRACYJNE PRAWO MATERIALNE

Ireneusz Zdrojkowski
Nadużycie prawa do informacji publicznej jako powód do jej nieudzielenia w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych str ….. 7

MIĘDZYNARODOWE PRAWO PUBLICZNE

Aleksandra Partyk

Dostęp ucznia do telefonu komórkowego w szkole. Lekcja z Hiszpanii str …..20

PRAWO PROCESOWE

Izabela Jackowska
Zakres obowiązku badania reprezentacji spółki kapitałowej w postępowaniu administracyjnym str ….. 36

Jan Kluza
Zakres i konsekwencje prawa odmowy składania zeznań osoby najbliższej w świetle orzecznictwa sądowego str ….. 49

Filip Prusik-Serbinowski
O relacji pomiędzy pojęciem rażącego naruszenia prawa a przesłankami podejmowania uchwał przez Naczelny Sąd Administracyjny str ….. 60

PRAWO FINANSOWE
Małgorzata Ofiarska
Struktura i funkcja potrzeb ekologicznych w nowym systemie źródeł dochodów jednostek samorządu terytorialnego str ….. 73

PRAWO DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ
Katarzyna Ołdak-Bułanowska, Michał Walczewski
Ograniczenie uczciwej konkurencji w orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej na przykładzie działań podejmowanych przez zamawiającego w ramach zamówień zastrzeżonych oraz prawa opcji str ….. 86

Anna Wierzbica
Ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej osób pełniących funkcję publiczną w jednostkach samorządu terytorialnego – zagadnienia wybrane str …..105

SPRAWOZDANIA

Aleksandra Główczewska, Karolina Rokicka-Murszewska
Sprawozdanie z Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej „W 100-lecie urodzin Prof. Eugeniusza Ochendowskiego – Podmioty administracji publicznej i prawne formy ich działania” str …..120

Streszczenia

Ireneusz Zdrojkowski Nadużycie prawa do informacji publicznej jako powód do jej nieudzielenia w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych

Przedmiotem artykułu jest analiza problematyki nadużycia prawa do informacji publicznej zarówno w nauce prawa, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych. Celem artykułu jest ukazanie wpływu doktryny i orzecznictwa na konkretne przypadki związane z odmową udzielenia informacji publicznej przez zobowiązane organy i sądy administracyjne. Autor stara się udzielić odpowiedzi na pytanie, czy organy i sądy administracyjne mogą stanąć na stanowisku, zgodnie z którym można odmówić udzielenia informacji publicznej z uwagi na nadużycie prawa przez wnioskodawcę.

Aleksandra Partyk Dostęp ucznia do telefonu komórkowego w szkole. Lekcja z Hiszpanii

Artykuł jest poświęcony zasadom korzystania przez uczniów z telefonów komórkowych w szkołach. Przedstawiono w nim nowo wdrożone do polskiego prawa regulacje w tym zakresie oraz rozwiązania, które funkcjonują w Hiszpanii. W prawie hiszpańskim brak powszechnie obowiązującej regulacji, natomiast to wspólnoty autonomiczne wdrożyły różne polityki w tym obszarze. W artykule nie tylko omówiono kluczowe zasady hiszpańskiego prawa oświatowego, ale i zaprezentowano regulacje funkcjonujące na terenie wspólnot autonomicznych Madrytu i Rejonu Murcji. Analiza porównawcza posłużyła ocenie rozwiązań wprowadzonych do polskiego Prawa oświatowego.

Izabela Jackowska Zakres obowiązku badania reprezentacji spółki kapitałowej w postępowaniu administracyjnym

Artykuł analizuje zakres obowiązku organu administracyjnego do weryfikacji reprezentacji spółki kapitałowej jako strony postępowania administracyjnego. Omawia konsekwencje wadliwej reprezentacji, granice kompetencji organu do badania sytuacji korporacyjnej spółki oraz wskazuje na potrzebę szczególnej staranności i proporcjonalności działań organu dla zapewnienia trwałości decyzji administracyjnej.

Jan Kluza Zakres i konsekwencje prawa odmowy składania zeznań osoby najbliższej w świetle orzecznictwa sądowego

Przedmiotem artykułu jest zagadnienie dotyczące konsekwencji procesowych odmowy składania zeznań przez świadka będącego osobą najbliższą dla oskarżonego. Zagadnienie to jest unormowane w art. 186 § 1 k.p.k. i przepis ten przewiduje, że uprzednio złożone zeznania nie mogą być wykorzystane jako dowód ani być odtworzone. Na tle tej regulacji powstają jednak wątpliwości związane z zakresem stosowania tego zakazu dowodowego, w szczególności co do możliwości przesłuchania policjantów podejmujących interwencję w zakresie wiadomości uzyskanych od osoby, która następnie odmówiła składania zeznań. Co do zasady taką możliwość należy dopuścić, ale z istotnymi ograniczeniami.

Filip Prusik-Serbinowski O relacji pomiędzy pojęciem rażącego naruszenia prawa a przesłankami podejmowania uchwał przez Naczelny Sąd Administracyjny

Artykuł stanowi próbę określenia związku pomiędzy możliwością uznania naruszenia przepisu prawa za naruszenie rażące a podjęciem przez NSA uchwały dotyczącej wykładni tego przepisu. W tym celu przeprowadzono pogłębioną analizę pojęcia rażącego naruszenia prawa oraz przesłanek podejmowania i funkcji uchwał NSA. Analiza pozwoliła ustalić konkretne konsekwencje, które podjęcie uchwały niesie dla możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z powodu rażącego naruszenia prawa.

Małgorzata Ofiarska Struktura i funkcja potrzeb ekologicznych w nowym systemie źródeł dochodów jednostek samorządu terytorialnego

W nowym systemie dochodów jednostek samorządu terytorialnego, wprowadzonym od 1.01.2025 r., wykreowano potrzeby finansowe, w tym ich szczególny rodzaj w postaci potrzeb ekologicznych. Pozytywnie zweryfikowano hipotezę o ich wykorzystywaniu do ustalania ujemnej różnicy między ich dochodami własnymi a nakładami niezbędnymi do realizacji zadań publicznych. Konstrukcję prawną potrzeb ekologicznych oparto na formach ochrony przyrody (parkach narodowych, rezerwatach przyrody, parkach krajobrazowych, obszarach chronionego krajobrazu i obszarach Natura 2000). Iloczyn powierzchni przeliczeniowej takich obszarów i stawek bazowych ustalonych w zróżnicowanej wysokości dla gmin, powiatów oraz województw służy do obliczania kwot potrzeb ekologicznych dla tych jednostek samorządu terytorialnego. Ujemna różnica między dochodami własnymi i nakładami na zadania publiczne wpływa na podwyższenie subwencji ogólnej dla danej jednostki. Przyjęty mechanizm ustalania potrzeb ekologicznych umożliwia częściową rekompensatę ubytku dochodów budżetów samorządowych wynikającą z preferencyjnego opodatkowania obszarów o szczególnych walorach przyrodniczych.

Katarzyna Ołdak-Bułanowska, Michał Walczewski Ograniczenie uczciwej konkurencji w orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej na przykładzie działań podejmowanych przez zamawiającego w ramach zamówień zastrzeżonych oraz prawa opcji

Przedmiotem artykułu jest analiza orzecznictwa Krajowej Izby Odwoławczej w zakresie ograniczania zasady uczciwej konkurencji w zamówieniach publicznych w przypadku stosowania dwóch instytucji prawa zamówień publicznych: zamówień zastrzeżonych i prawa opcji. Autorzy wskazują, że obie konstrukcje prawne, mimo że znajdują uzasadnienie aksjologiczne i praktyczne, mogą w określonych warunkach prowadzić do naruszeń fundamentalnej zasady udzielania zamówień publicznych.

Anna Wierzbica  Ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej osób pełniących funkcję publiczną w jednostkach samorządu terytorialnego – zagadnienia wybrane

Zagadnienie dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcję publiczną w jednostkach samorządu terytorialnego wymaga interwencji ustawodawcy w zakresie dotyczącym prawa do zawieszenia prowadzenia tej działalności w okresie pełnionej funkcji, a także w zakresie dotyczącym uzyskiwania przez te osoby przychodu należnego przekraczającego w danym kwartale 225% kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę. Kwestia ta jest istotna z uwagi na rozbieżności interpretacyjne dotyczące przepisów prawa normujących tę problematykę w kontekście restrykcyjnych sankcji za ewentualne naruszenie tych regulacji.