Spis treści

INSTYTUCJE PRAWA PUBLICZNEGO
Grzegorz Maroń
Kategoria „dobrobytu” w polskim orzecznictwie ….. str. 5

ADMINISTRACYJNE PRAWO MATERIALNE
Grzegorz Zieliński
Status uchodźcy w orzecznictwie polskich sądów administracyjnych ….. str. 21
Anastazja Drapata
Wycinka drzewa przed realizacją budowy przez przedsiębiorcę ….. str. 35

MIĘDZYNARODOWE PRAWO PUBLICZNE
Karolina Karpus
Autonomia proceduralna państwa członkowskiego EU w świetle dyrektywy 2024/2881 – program ochrony powietrza i dostęp do sprawiedliwości w ochronie środowiska ….. str. 46
Adam Kurek
Rosyjskie ustawy przeciwko patostreamom ….. str. 60

PRAWO PROCESOWE
Magdalena Kotulska-Kmiecik
Wykorzystanie ICT przy prowadzeniu korespondencji między Urzędem Patentowym RP a stroną w postępowaniu patentowym ….. str. 75
Paweł Stokłosa
Status prawny lokalnej grupy działania a obowiązek doręczeń elektronicznych ….. str. 89

GLOSY
Przemysław Szustakiewicz
Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12.12.2025 r., III OSK 2287/24 (dot. udostępnienia dokumentów o akcie łaski Prezydenta RP) ….. str. 100

Streszczenia

Grzegorz Maroń

Kategoria „dobrobytu” w polskim orzecznictwie

W artykule przedstawiono rezultaty studium uzasadnień orzeczeń polskich sądów pod kątem obecnych w nich odwołań do pojęcia dobrobytu. W oparciu o jakościową analizę judykatów autor wskazał, jak sądy rozumieją dobrobyt, kogo postrzegają za beneficjentów dobrobytu, a komu przypisują odpowiedzialność za jego urzeczywistnienie, co prowadzi do dobrobytu, a co sprzeciwia się jego osiągnięciu, związek sądowych nawiązań do dobrobytu z prawną pozytywizacją tego terminu oraz wpływ czynionych w judykaturze ustaleń bądź założeń w przedmiocie dobrobytu na rozstrzygnięcia rozpoznawanych spraw. Sądowa operacjonalizacja konceptu dobrobyt ujawnia jego o wiele szerszą prawną relewantność w porównaniu do łączenia tego terminu w rodzimym piśmiennictwie prawniczym głównie z doktryną państwa dobrobytu.

Grzegorz Zieliński

Status uchodźcy w orzecznictwie polskich sądów administracyjnych

Artykuł analizuje status uchodźcy w świetle orzecznictwa polskich sądów administracyjnych (2011–2025), ze szczególnym uwzględnieniem wyroków: II OSK 557/10, V SA/Wa 1158/11, II OSK 1442/17, II OSK 354/21, II OSK 2320/22 i II OSK 2390/24. Wykazano ewolucję od podejścia bardziej gwarancyjnego ku modelowi formalistycznemu, akcentującemu efektywność postępowania i zapobieganie nadużyciom. Sądowa wykładnia konsekwentnie wymaga indywidualizacji ryzyka oraz obiektywnego uprawdopodobnienia „uzasadnionej obawy”. Ugruntowano rozróżnienie między przesłankami konwencyjnymi a motywami ekonomiczno-humanitarnymi oraz rolę filtrów dla ponownych wniosków. Jednocześnie w duchu standardów UE podkreślono obowiązek współdziałania organów z wnioskodawcą. Całość dowodzi spójnej, przewidywalnej i zgodnej z prawem międzynarodowym linii orzeczniczej.

Anastazja Drapata

Wycinka drzewa przed realizacją budowy przez przedsiębiorcę

Analizowany problem badawczy polega na odpowiedzi na pytanie: czy wycinka drzewa przez przedsiębiorcę może być wykonana przed pozwoleniem na budowę? W doktrynie nadal panuje szeroko zakrojony spór co do momentu, w którym zezwolenie na wycinkę drzewa powinno zostać wykonane. Ustawodawca wprowadził w 2015 r. regulację warunkującą realizację wycinki drzewa od uzyskania pozwolenia na budowę, co spowodowało liczne wątpliwości odnośnie do sposobu i terminu realizacji wycinki drzewa. Rozbieżności co do momentu realizacji wycinki drzewa a momentu uzyskania pozwolenia na budowę nie zostały dotąd rozstrzygnięte. Poglądem dominującym jest ten zakazujący usuwania drzewa przed uzyskaniem pozwolenia na budowę, poglądem odmiennym zaś – ten dopuszczający usunięcie drzewa przed uzyskaniem pozwolenia na budowę bądź wyeliminowanie decyzji zezwalającej na usunięcie drzew z obrotu prawnego. Artykuł ma na celu analizę obowiązujących przepisów ustawy o ochronie przyrody, a także tzw. specustawy jądrowej w konfrontacji z poglądami doktryny i orzecznictwa.

Karolina Karpus

Autonomia proceduralna państwa członkowskiego EU w świetle dyrektywy 2024/2881 – program ochrony powietrza i dostęp do sprawiedliwości w ochronie środowiska

Opracowanie koncentruje się na wpływie dyrektywy 2024/2881 na autonomię proceduralną państw członkowskich UE na tle instrumentu, jakim jest program ochrony powietrza (POP). W świetle art. 27 tego aktu swoboda państw członkowskich UE w kształtowaniu dostępu do wymiaru sprawiedliwości w ochronie środowiska jest stopniowo ograniczana w porównaniu do obecnego art. 23 ust. 1 dyrektywy CAFE (i orzecznictwa TSUE). Wynika to z wprowadzenia expressis verbis minimalnych standardów legitymacji skargowej w kontekście ochrony powietrza. Jest to kolejne potwierdzenie, że autonomia proceduralna ustępuje zasadzie skutecznej ochrony sądowej środowiskowych uprawnień przyznanych podmiotom indywidualnym prawem UE. Polskie przepisy nie spełniają aktualnie tychże wymogów unijnych, co oznacza konieczność ich dostosowania w sposób ogólnosystemowy.

Adam Kurek

Rosyjskie ustawy przeciwko patostreamom

Przedmiotem tekstu jest analiza rosyjskich ustaw federalnych, które mają na celu przeciwdziałanie tamtejszym odpowiednikom polskich patostreamów. Omówiono regulacje trzech aktów prawnych podpisanych przez Prezydenta Federacji Rosyjskiej 8 sierpnia 2024 r. Wprowadzone przepisy nowelizują inne akty prawne przez wyodrębnienie kwestii związanych z internetowymi transmisjami „live”. Ustawy federalne zajmujące się przeciwdziałaniu rosyjskim patostreamom obejmują prawo administracyjne oraz prawo karne.

Magdalena Kotulska-Kmiecik

Wykorzystanie ICT przy prowadzeniu korespondencji między Urzędem Patentowym RP a stroną w postępowaniu patentowym

Celem artykułu jest zaprezentowanie problematyki stosowania ICT przy prowadzeniu korespondencji między UPRP a stroną w postępowaniu patentowym. Przedstawiono w nim sposoby i zasady wykorzystania technologii informacyjnych i telekomunikacyjnych przy doręczaniu korespondencji przez stronę do UP oraz przez UP do zgłaszającego. Autorka analizuje obowiązującą hierarchię sposobów doręczania dokumentów stronie, konsekwencje naruszenia tej hierarchii przez UP oraz kwestię ustalenia daty doręczenia dokumentu elektronicznego, z którą przepisy często wiążą określone skutki prawne.

Paweł Stokłosa

Status prawny lokalnej grupy działania a obowiązek doręczeń elektronicznych

Lokalne grupy działania (LGD) uczestniczące we wdrażaniu środków z budżetu Unii Europejskiej to stowarzyszenia posiadające osobowość prawną. Z uwagi na fakt, że ustawodawca włączył lokalne grupy działania do systemu realizacji zadań przypisanych państwu członkowskiemu, a tym samym zadań publicznych, mogą one podlegać różnorodnym obowiązkom nakładanym na podmioty realizujące te zadania.

Artykuł stanowi próbę odpowiedzi na pytanie: czy lokalne grupy działania są zobowiązane do posiadania elektronicznego adresu doręczeń, wpisanego do bazy adresów elektronicznych i powiązanego z publiczną, zarejestrowaną usługą elektronicznego doręczania, ze względu na swój status prawny, zadania lub funkcje?

Przemysław Szustakiewicz

Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12.12.2025 r., III OSK 2287/24 (dot. udostępnienia dokumentów o akcie łaski Prezydenta RP)

Glosa stanowi krytyczną analizę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12.12.2025 r., III OSK 2287/24, w którym uznano, że postanowienia Prezydenta RP o zastosowaniu prawa łaski nie są informacją publiczną i nie podlegają udostępnieniu. Autor wykazuje, że takie stanowisko narusza konstytucyjne prawo obywateli do informacji oraz sprzyja ograniczaniu społecznej kontroli nad działaniami głowy państwa. Prawo do informacji publicznej obejmuje bowiem wszelką działalność organów władzy publicznej, a Prezydent RP – nawet jeśli nie jest organem administracji publicznej – powinien udostępniać dane o swoich aktach urzędowych, co jest istotne dla przejrzystości i demokratycznej (społecznej) kontroli organu władzy publicznej.