Spis treści

PRAWA ZWIERZĄT
Paweł Chmielnicki
Prawa zwierząt występujących w roli pacjentów ….. str. 7
Sara Obrzud
Administracyjnoprawne aspekty czasowego odbioru zwierzęcia ….. str. 24

INSTYTUCJE PRAWA PUBLICZNEGO
Justyna Holocher
Prawo publiczne – prawo prywatne. Zasadność i użyteczność podziału w świetle
sporu o media publiczne ….. str. 37

PRAWO KONSTYTUCYJNE
Karolina Świeca
Konstytucyjne granice sprawowania kontroli przez Sąd Ochrony Konkurencji
i Konsumentów w zakresie ochrony zbiorowych interesów konsumentów ….. str. 51

PRAWO PROCESOWE
Przemysław Wrzeszcz
Projekt zmian w art. 79 Kodeksu karnego wykonawczego przykładem
legislacyjnego chaosu ….. str. 59

PRAWO DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ
Aleksander Lipiński
Niektóre problemy uzgodnienia koncesji na wydobywanie kopaliny
dokonywanego z organem wykonawczym gminy ….. str. 67
Renata Mikulska
Charakter prawny przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów
zabudowanych na cele mieszkaniowe ….. str. 81

USTRÓJ ADMINISTRACJI
Paulina Bieś-Srokosz
Zadania publiczne – dobro wspólnoty czy interes prywatny? Kilka uwag na temat
zadań publicznych i ich prawnych form aktualnie tworzonych przez ustawodawcę ….. str. 90
Olga Hałub-Kowalczyk, Katarzyna Sobańska-Laskowska
Zaopatrzenie mieszkańców w wodę jako zadanie własne gminy – uwagi na tle
działalności Rzecznika Praw Obywatelskich ….. str. 97

Streszczenia

Paweł Chmielnicki

Prawa zwierząt występujących w roli pacjentów

W artykule dokonano rekonstrukcji norm regulujących w Polsce prawa zwierząt występujących w roli pacjentów, a także prawa ich opiekunów. Rozważania odniesiono do aktów rangi ustawowej i wykonawczej, a także aktów prawa korporacyjnego. Konkluzje dotyczące Polski zostały przeprowadzone po części na tle prawnoporównawczym. Wykazano wąski i powierzchowny charakter regulacji dotyczących tytułowej problematyki. Obowiązujące w Polsce prawodawstwo traktuje problematykę zdrowia zwierząt głównie z perspektywy bezpieczeństwa zdrowia ludzi i zabezpieczenia interesów ekonomicznych podmiotów utrzymujących się z eksploatacji zwierząt. Podjęto polemikę z przedmiotowym postrzeganiem problematyki ochrony praw zwierząt, prezentowanym nawet przez autorów zajmujących się problematyką praw słabszych stron stosunków społeczno-ekonomicznych. Zwrócono uwagę na niedostatek katalogu zasad etyki zawodowej lekarzy weterynarii, w którym więcej uwagi poświęcono porządkowaniu rywalizacji zawodowo-ekonomicznej pomiędzy lekarzami niż ich obowiązkom wobec pacjentów i ich opiekunów.      

Sara Obrzud

Administracyjnoprawne aspekty czasowego odbioru zwierzęcia

Artykuł stanowi analizę instytucji prawnej uregulowanej w art. 7 ustawy o ochronie zwierząt, przewidującej możliwość czasowego odebrania zwierzęcia właścicielowi lub opiekunowi. W opracowaniu wyodrębniono dwa tryby zastosowania tego środka, tj. tryb zwykły, określony w art. 7 ust. 1, oraz tryb interwencyjny, wynikający z art. 7 ust. 3. Różnią się one zarówno zakresem podmiotów legitymowanych do zainicjowania procedury odebrania, jak i przesłankami faktycznymi uzasadniającymi jego zastosowanie. Szczególne znaczenie przypisano roli jednostek samorządu terytorialnego, w tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, jako organów właściwych do wydania decyzji dotyczącej miejsca pobytu zwierzęcia w okresie czasowego odbioru oraz ponoszenia kosztów jego utrzymania. Uwzględniono także znaczenie organów ścigania, straży gminnych oraz organizacji społecznych w procesie inicjowania i realizacji tego środka ochronnego. Analiza prowadzi do wniosku, że czasowe odebranie zwierzęcia stanowi administracyjnoprawny instrument ochrony dobra zwierzęcia, realizowany w ramach współdziałania organów administracji publicznej, służb porządkowych oraz podmiotów społeczeństwa obywatelskiego.

Justyna Holocher

Prawo publiczne – prawo prywatne. Zasadność i użyteczność podziału w świetle sporu o media publiczne

Spór wokół mediów publicznych był jednym z donioślejszych, które toczono w ostatnich latach. Był determinowany politycznie, ale też nieoczywisty z prawnego punktu widzenia. Jego istota sprowadzała się do wskazania możliwości wykorzystania prawa prywatnego do rozwiązywania kwestii publicznoprawnych w związku z dokonaną przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego rekonstrukcją spółek medialnych poprzez wykorzystanie instytucji Kodeksu spółek handlowych. Ten dogmatyczny spór skłonił do ogólnej refleksji nad istotą, charakterem i kryteriami rozróżnienia na prawo publiczne i prawo prywatne oraz jego znaczeniem w sferze stanowienia i stosowania prawa. Pokazał obecność tego podziału i jego użyteczność w myśleniu o prawie oraz w rozumowaniach prawniczych, jego znaczenie porządkujące oraz służące wypełnianiu luk w argumentacji prawniczej, ale równocześnie zwrócił uwagę na trudności związane przede wszystkim z uznaniem określonych norm prawnych za publiczne lub prywatne oraz wyznaczeniem pasaży między tymi dwoma dziedzinami prawa. Niezależnie jednak od tych ograniczeń, podział ten może być traktowany jako przykład wykorzystania zastanych pojęć i kategorii do refleksji nad aktualnym stanem prawa – definiowania ładu prawnego i właściwych mu stosunków prawnych.

Karolina Świeca

Konstytucyjne granice sprawowania kontroli przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w zakresie ochrony zbiorowych interesów konsumentów

Pole badawcze niniejszego tematu wyznacza kontrola sprawowana przez sąd powszechny, jakim jest Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w aspekcie ochrony zbiorowych interesów konsumentów regulowanych ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów. Autorka w szczególności skupia się na analizie konstytucyjności jego kognicji w realizacji publicznoprawnej ochrony konsumentów.

Przemysław Wrzeszcz

Projekt zmian w art. 79 Kodeksu karnego wykonawczego przykładem legislacyjnego chaosu

Trwają prace legislacyjne nad kolejną nowelizacją Kodeksu karnego wykonawczego. Artykuł koncentruje się na projektowanej zmianie art. 79 zakładającej przywrócenie – w przypadku krótszych kar – zasady wzywania skazanych do dobrowolnego stawiennictwa w areszcie śledczym. Ta prosta, „techniczna” – jak mogłoby się wydawać – zmiana rodzi liczne zastrzeżenia legislacyjne oraz wątpliwości praktyczne. Projekt w szczególności nie uwzględnia sytuacji osób, które w świetle odrębnych ustaw są obligatoryjnie przymusowo doprowadzane do aresztu śledczego, posługuje się pojęciem skazanego również wobec osób ukaranych karami porządkowymi lub dłużników objętych środkami przymusu w postępowaniu cywilnym, przewiduje nieczytelne limity kar (rozbieżność między 2 latami aresztu wojskowego a 1 rokiem i 6 miesiącami pozbawienia wolności) i operuje nieprecyzyjnymi pojęciami. Artykuł wykazuje, że zamiast porządkować i usprawniać system wykonywania kar, projektowana regulacja może prowadzić do jego dezorganizacji. Autor artykuł na przykładzie tych zmian krytycznie ocenia stan legislacji rządowej. Przypadek art. 79 k.k.w. staje się przykładem szerszego problemu: niedbałości legislacyjnej w obszarach pozostających poza uwagą opinii publicznej i środowisk naukowych.

Aleksander Lipiński

Niektóre problemy uzgodnienia koncesji na wydobywanie kopaliny dokonywanego z organem wykonawczym gminy

Koncesja na wydobywanie kopaliny nie jest samodzielną decyzją organu koncesyjnego. Z wyjątkiem obszarów morskich Rzeczypospolitej Polskiej uzyskanie jej wymaga uzgodnienia z organem wykonawczym gminy. Formą uzgodnienia jest postanowienie wydane na wniosek organu koncesyjnego, podlegające kontroli instancyjnej i sądowoadministracyjnej. Jego przesłanką jest ustalenie, że zamierzona działalność nie naruszy przeznaczenia nieruchomości określonego przez miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.

Renata Mikulska

Charakter prawny przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe

Na przestrzeni lat, wskutek zmian wprowadzonych zarówno do Kodeksu cywilnego, jak i ustawy o gospodarce nieruchomościami, użytkowanie wieczyste stało się formą prawną korzystania z nieruchomości o charakterze powszechnym i treści coraz bardziej zbliżonej do prawa własności. Nadając mu charakter cywilnoprawny, obserwuje się stopniową tendencję do jego eliminacji z obrotu prawnego poprzez wprowadzanie do systemu prawnego kolejnych aktów o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Poszczególne etapy przekształcenia obejmują zasadniczo nieruchomości mieszkalne. W artykule przeanalizowano charakter prawny tej transformacji.

Paulina Bieś-Srokosz

Zadania publiczne – dobro wspólnoty czy interes prywatny? Kilka uwag na temat zadań publicznych i ich prawnych form aktualnie tworzonych przez ustawodawcę

Zadania publiczne stanowią ważną część administracji publicznej, ponieważ są realizowane w celu zaspokajania potrzeb społeczeństwa przez państwo. Reagowanie przez ustawodawcę na aktualne potrzeby społeczeństwa często wymaga dostosowania do nich odpowiednich prawnych form, a tym samym wyboru podmiotu, który podejmie się ich zaspokojenia. Obecnie można zauważyć tendencje do tworzenia form, które posiadają cechy charakterystyczne dla prawa prywatnego. To zaś prowadzi do zastanowienia się nad kwestią ochrony dobra wspólnego czy może już prywatnego. Artykuł stanowi wprowadzenie do głębszych i dalszych rozważań nad zagadnieniami dotyczącymi: zadań publicznych, ich form oraz związanego z nimi interesu publicznego, których analiza nie zawsze jest taka oczywista, jakby się pozornie wydawało.

Olga Hałub-Kowalczyk, Katarzyna Sobańska-Laskowska

Zaopatrzenie mieszkańców w wodę jako zadanie własne gminy – uwagi na tle działalności Rzecznika Praw Obywatelskich

Problem dostępności wody staje się obecnie się jednym z głównych wyzwań, z którymi musi mierzyć się współczesny świat w obliczu postępującego kryzysu klimatycznego. Pomimo że Konstytucja RP nie przewiduje wprost dostępu do tego dobra, istnieje bogaty dorobek ustawodawczy pozwalający zdefiniować podstawowe obowiązki władz publicznych w zakresie zapewnienia mieszkańcom bieżącej wody. Analiza orzecznictwa prowadzi do wniosku, że najbardziej palącymi kwestiami związanymi z dostępem do tego surowca naturalnego są uprawnienia jednostki w tym obszarze oraz zakres zadania własnego gminy polegającego na zbiorowym zaopatrzeniu mieszkańców w wodę. Działania Rzecznika Praw Obywatelskich w kwestiach związanych z dostępnością wody potwierdzają tę prawidłowość. Dotychczas podejmował on interwencje m.in. w sprawie mieszkańców przysiółków, którzy nie mieli doprowadzonej do domów sieci wodociągowej. Te inicjatywy stały się asumptem do podjęcia niniejszych badań, których celem jest analiza treści obowiązku gminy związanego z zaopatrzeniem mieszkańców w to dobro z punktu widzenia standardów konstytucyjnych.