Spis treści

ANALIZA INSTYTUCJONALNA
Agnieszka Gaczyńska
Zarządzanie ryzykiem regulacyjnym. Część 2 – Komunikacja przedsiębiorstw z interesariuszami procesu legislacyjnego Str. 7

INSTYTUCJE PRAWA PUBLICZNEGO
Agata Raczkowska
Prawno-etyczne instrumenty ochrony interesu publicznego w zawodzie dziennikarza Str. 16
ADMINISTRACYJNE PRAWO MATERIALNE
Dawid Gawlas
O (braku) rozwoju sieci polskich parków narodowych Str. 30
Dawid Korczyński
Niefinansowe konsekwencje administracyjnych kar pieniężnych z ustawy o transporcie drogowym Str. 44

PRAWO FINANSOWE
Joanna Smarż, Piotr Kobylski
Ochrona prawna zabytku nieruchomego w świetle dofinansowania dotacji celowych Str. 52

PRAWO PODATKOWE
Karolina Santin
Genesis allocation w walutach wirtualnych – przychód w podatku dochodowym od osób prawnych Str. 65

PRAWO DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ
Kamil Dobosz
Na styku prawa spółek handlowych i prawa konkurencji z perspektywy odpowiedzialności członka zarządu spółki akcyjnej – zagadnienia wybrane Str. 79

ZATRUDNIENIE W ADMINISTRACJI
Kamil Wiater
Odpowiedzialność majątkowa funkcjonariuszy publicznych jako (fikcyjny) bezpiecznik praworządności – analiza regulacji przyjętej przez polskiego ustawodawcę Str. 90

GLOSY
Joanna Jagoda
Legitymacja do inicjowania zmiany uchwały budżetowej. Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17.11.2023 r., I GSK 104/20 Str.103

STRESZCZENIA

Kamil Dobosz

Na styku prawa spółek handlowych i prawa konkurencji z perspektywy odpowiedzialności członka zarządu spółki akcyjnej – zagadnienia wybrane

Artykuł podejmuje problematykę odpowiedzialności członków zarządu biorąc pod uwagę zarówno Kodeks spółek handlowych, jak i normy prawa antymonopolowego. W pierwszej kolejności rozważania zogniskowane są wokół charakteru ich odpowiedzialności – indywidualnej a zbiorowej. Następne analizie poddana jest kodeksowa przesłanka sprzeczności z prawem, a następnie zagadnienie szkody wyrządzonej spółce. Granice uzasadnionego ryzyka gospodarczego stanowią kolejny wątek, którego znaczenie i zakres zostały wyjaśnione. Co szczególnie ważne, rozważania przeprowadzone wokół przepisów Kodeksu spółek handlowych zostały skonfrontowane ze skorelowanymi normami prawa antymonopolowego, co pozwoliło wyprowadzić intrygujące wnioski.

Agnieszka Gaczyńska

Zarządzanie ryzykiem regulacyjnym. Część 2 – Komunikacja przedsiębiorstw z interesariuszami procesu legislacyjnego

Artykuł poświęcony jest roli komunikacji przedsiębiorstw z interesariuszami procesu legislacyjnego jako elementowi zarządzania ryzykiem regulacyjnym. Zmieniające się otoczenie społeczno-polityczne sprawia, że firmy stają się aktywnymi uczestnikami procesu stanowienia prawa, a kluczową rolę odgrywa dialog z regulatorami, organizacjami branżowymi, społecznościami lokalnymi, mediami czy konkurencją. W tekście omówiono różne definicje interesariuszy, wskazując na ich wpływ na cele i przetrwanie przedsiębiorstwa. Przedstawiono także model australijski, podkreślający cykliczność procesu angażowania interesariuszy oraz konieczność identyfikacji ich celów jawnych i ukrytych. Artykuł podkreśla, że skuteczna komunikacja to nie jednorazowe działanie, lecz proces wymagający transparentności, zaufania i ciągłej adaptacji. Dzięki temu możliwe jest zarówno przygotowanie się na zmiany prawne, jak i aktywne współkształtowanie regulacji.

Dawid Gawlas

O (braku) rozwoju sieci polskich parków narodowych

W Polsce od ponad dwóch dekad nie powstał żaden nowy park narodowy, jednak może się to wkrótce zmienić. Prace nad utworzeniem Parku Narodowego Doliny Dolnej Odry są obecnie bliskie zakończenia. Stan ten skłania do przemyśleń dotyczących powodów tak długiej przerwy w rozwoju polskiej sieci parków narodowych. Artykuł stanowi próbę wskazania tych przyczyn, a także zawiera propozycje rozwiązań pozwalających na optymalny rozwój polskich parków narodowych w przyszłości. Autor stosuje przy tym metody historyczno- i prawnoporównawczą.

Joanna Jagoda

Legitymacja do inicjowania zmiany uchwały budżetowej. Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17.11.2023 r., I GSK 104/20

Podział kompetencji pomiędzy organ stanowiący i organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego przy tworzeniu i wykonywaniu budżetu został dokonany zarówno w ustawach ustrojowych, jak i w ustawie o finansach publicznych. Uchwalanie budżetu gminy (powiatu, województwa), rozpatrywanie sprawozdania z wykonania budżetu oraz podejmowanie uchwały w sprawie udzielenia lub nieudzielenia absolutorium z tego tytułu należy do wyłącznej kompetencji rady gminy (rady powiatu, sejmiku województwa). Natomiast inicjatywa w sprawie sporządzenia projektu uchwały budżetowej i o zmianie uchwały budżetowej przysługuje wyłącznie organowi wykonawczemu jednostki samorządu terytorialnego, który odpowiada za prawidłową gospodarkę finansową gminy (powiatu, województwa). Obowiązujące obecnie regulacje prawne nie pozostawiają wątpliwości, że to właśnie wójtowi (zarządowi powiatu/województwa) przysługuje wyłączne prawo zgłaszania propozycji zmian w budżecie.

Dawid Korczyński

Niefinansowe konsekwencje administracyjnych kar pieniężnych z ustawy o transporcie drogowym

Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na niefinansowe konsekwencje administracyjnych kar pieniężnych przewidzianych w ustawie o transporcie drogowym. Stanowią one ich drugą „warstwę”, czy też swoistą karę dodatkową, immanentnie związaną z ich nałożeniem. W artykule przeprowadzono analizę tytułowego zagadnienia w odniesieniu do kar pieniężnych za delikty administracyjne z ustawy o transporcie drogowym, z tym jednak, że przedstawione rozważania i wyprowadzone z nich wnioski mają charakter uniwersalny w odniesieniu do niektórych kar pieniężnych uregulowanych również w innych ustawach. Przeprowadzona analiza i płynące z niej wnioski zwracają uwagę na to, że administracyjne kary pieniężne przewidziane w ustawie o transporcie drogowym, współistniejące z przypisaną określonym naruszeniom wagą, która może prowadzić do zawieszenia zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, mają charakter represyjny w autonomicznym konwencyjnym i konstytucyjnym rozumieniu, choć – co oczywiste – nie należą one do prawa karnego sensu stricto. W mojej ocenie oznacza to, że powinny one być stosowane z odpowiednim zachowaniem standardów i gwarancji właściwych dla sprawy karnej w szerokim konstytucyjnym i konwencyjnym rozumieniu, co jednak nie wyklucza zachowania odrębności tego modelu odpowiedzialności i jej realizacji w procedurze formalnie administracyjnej.

Agata Raczkowska

Prawno-etyczne instrumenty ochrony interesu publicznego w zawodzie dziennikarza

Celem niniejszej publikacji jest analiza systemowych mechanizmów funkcjonowania mediów, gwarantujących ochronę interesu publicznego za pomocą dwóch systemów normatywnych – regulacji prawnych i zasad etyki dziennikarskiej. W tym kontekście wysunięto tezę, że etyka i prawo wspólnie tworzą modele postępowania zawodowego dziennikarzy, zapewniając realizację zasad wolności mediów i dobro odbiorców ich przekazów.

Karolina Santin

Genesis allocation w walutach wirtualnych – przychód w podatku dochodowym od osób prawnych

Aktualnie na rynku funkcjonują tysiące kryptowalut i wciąż powstają nowe. Coraz więcej podmiotów decyduje się na zakładanie nowych blockchainów, na których oparte są systemy walut wirtualnych. Taki krok wymaga każdorazowo stworzenia tzw. bloku zero, który da początek łańcuchowi danej kryptowaluty. W wyniku tego procesu powstają nowe jednostki kryptowalut, a powszechną praktyką jest przekazywanie ich nieodpłatnie na przykład na rzecz wspólników, kontrahentów i inwestorów oraz osób zainteresowanych rozwojem danej kryptowaluty w ramach tzw. genesis allocation celem wprowadzenia ich do obrotu. W artykule poruszono zagadnienie skutków podatkowych takiego zjawiska. W pierwszej kolejności opisano podstawowe zasady, na których oparte są kryptowaluty, celem przybliżenia zachodzących w nich procesów, które następnie podlegają opodatkowaniu. Wspomniano także podstawowe zasady powstawania przychodu w związku z obrotem kryptowalutami w zakresie pozwalającym na odniesienie ich w dalszej kolejności do kluczowego dla tematu artykułu zagadnienia genesis allocation. Następnie zagadnienie to opisano w kontekście zarówno jego znaczenia dla procesu powstania nowej waluty wirtualnej, jak i jego skutków podatkowych. Wskazano także odwołanie do najnowszej interpretacji podatkowej poruszającej przedmiotowe kwestie.

Joanna Smarż, Piotr Kobylski

Ochrona prawna zabytku nieruchomego w świetle dofinansowania dotacji celowych

Opracowanie poświęcone jest ochronie prawnej zabytku w świetle dostępnych zasobów finansowych. Autorzy koncentrują się w tym zakresie na dwóch wybranych źródłach: dotacji udzielanej z budżetu państwa na prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy zabytkach oraz udzielanej z budżetu jednostek samorządu terytorialnego na ten sam cel. Można sformułować istotną dla artykułu hipotezę, że ustawodawca, nie preferując w ramach obowiązujących regulacji prawnych konkretnych podmiotów ubiegających się o dotację celową, ukształtował reżim prawny w zakresie przyznawania, wypłaty oraz zasad zwrotu dotacji charakterystyczny dla ustawy o finansach publicznych w przepisach ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

Kamil Wiater

Odpowiedzialność majątkowa funkcjonariuszy publicznych jako (fikcyjny) bezpiecznik praworządności – analiza regulacji przyjętej przez polskiego ustawodawcę

Celem artykułu jest analiza przyjętych w ustawie o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa zasad odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za naruszenia przy wykonywaniu władzy publicznej. Przedmiotowa analiza jest przy tym przeprowadzana w kontekście celu, jaki stawiano tej ustawie, a mianowicie zwiększenia standardów praworządności. W ramach przeprowadzanej analizy poruszane są podmiotowe, przedmiotowe oraz proceduralne ograniczenia w pociąganiu funkcjonariuszy publicznych do osobistej odpowiedzialności majątkowej. Przeprowadzone rozważania prowadzą do wniosku o nieskuteczności czy wręcz fasadowości przyjętych przez polskiego ustawodawcę rozwiązań. Czasochłonność oraz kaskadowość postępowań z jednej strony oraz wąskie i nieprecyzyjne określenie podmiotowych i przedmiotowych zasad odpowiedzialności funkcjonariuszy publicznych z drugiej znacznie utrudniają – o ile nie czynią wręcz iluzoryczną – możliwość pociągnięcia funkcjonariuszy publicznych do odpowiedzialności majątkowej za dokonane naruszenia. W ramach artykułu poruszono również wstępne sugestie rozwiązania poszczególnych problemów, podkreślając przy tym potrzebę pogłębionej dyskusji dotyczącej proponowanych zmian – przede wszystkim w kontekście szerszej dyskusji na temat kryzysu praworządności oraz mechanizmów jej zabezpieczania.