Spis treści

ANALIZA INSTYTUCJONALNA
Jerzy Paśnik
Komisja ds. badania wpływów rosyjskich w ujęciu normatywnym Prawa i Sprawiedliwości oraz koalicji rządowej – kwestie wybrane Str. 7

INSTYTUCJE PRAWA PUBLICZNEGO
Piotr Kominek
Norma prawa administracyjnego w świecie wartości Str. 21

ADMINISTRACYJNE PRAWO MATERIALNE
Stefan Płażek
Ustawa o ochronie sygnalistów – wstępne refleksje Str. 31
Paweł Cholewski
Dodatki do żywności w „tradycyjnych” artykułach rolno-spożywczych, a wprowadzanie konsumentów w błąd – analiza orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego z uwzględnieniem informacji z zakresu technologii żywności Str. 47

PRAWO KONSTYTUCYJNE
Tomasz Jankowiak
O koncepcji metapraw w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Str. 57

PRAWO PROCESOWE
Monika Adamczyk
Cele postępowania rozgraniczeniowego w fazie administracyjnej i sądowej Str. 72
Monika Kwiecień-Miland
Skuteczność przepisów regulujących procedurę połączenia uczelni niepublicznych Str. 86

PRAWO FINANSOWE
Jerzy Serwacki
Stabilizacja udziałów przysługujących budżetom jednostek samorządu terytorialnego Str. 97

PRAWO DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ
Marek Martyniszyn
Ekstraterytorialne stosowanie prawa konkurencji: ku efektywnemu ograniczaniu luk Str.105

STRESZCZENIA

Monika Adamczyk
Cele postępowania rozgraniczeniowego w fazie administracyjnej i sądowej

Artykuł ma ukazać różnice między celami postępowania rozgraniczeniowego w fazie administracyjnej i sądowej. Odrębna regulacja prawna dla każdej z nich sprawia, że wykazują one własną specyfikę. Teza, jakoby cel postępowania rozgraniczeniowego był taki sam w każdej z ww. faz, został poddany krytyce w oparciu o analizę orzecznictwa sądowego i wypowiedzi doktryny prawa.

Paweł Cholewski
Dodatki do żywności w „tradycyjnych” artykułach rolno-spożywczych a wprowadzanie konsumentów w błąd – analiza orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego z uwzględnieniem informacji z zakresu technologii żywności

Artykuł prezentuje analizę orzecznictwa NSA w zakresie kwestionowania oznakowania żywności określeniami typu „wiejski”, „tradycyjny” i „domowy” w sytuacji, gdy w ich składzie znajdują się substancje dodatkowe. Według jednolitej linii orzeczniczej NSA jest to sytuacja wprowadzenia konsumenta w błąd. Obok rozważań prawnych przedstawiono informacje z zakresu technologii żywności, które dotyczą stosowania w przygotowywaniu żywności substancji dodatkowych. Decydującym argumentem podnoszonym przez NSA w omawianych orzeczeniach jest przekonanie tak zwanego przeciętnego konsumenta, który oczekuje od produktu oznaczonego określeniami typu „wiejski”, „tradycyjny” i „domowy”, że nie będzie posiadał w swoim składzie substancji dodatkowych. Przedmiotowe rozważania stanowią ocenę tego argumentu pod kątem historii i praktyki stosowania w produkcji żywności substancji dodatkowych.

Tomasz Jankowiak
O koncepcji metapraw w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej

W artykule przeprowadzono kompleksową analizę pojęcia metaprawa, podczas której poruszono m.in. wcześniej nieomawianą w piśmiennictwie problematykę stosowania art. 31 ust. 3 Konstytucji do metapraw. Przedstawiono krytykę wyróżniania przez TK zwrotu „prawo nie w pełni konstytucyjne”, a także dokonano analizy metapraw na podstawie art. 79 Konstytucji pod kątem wyrażania przez nie praw podmiotowych, co pozwoliło na sformułowanie definicji pojęcia metaprawa oraz wskazanie również innych konstytucyjnych metapraw niż art. 32 Konstytucji. Dokonano też oceny stanowiska Trybunału, który w swych orzeczeniach wywodził również, że metaprawa nie mogą być powoływane jako samoistny wzorzec kontroli w ramach skargi konstytucyjnej, a dopuszczał ich powoływanie wyłącznie jako związkowe wzorce kontroli. Autor na podstawie wyżej opisanej analizy doszedł do wniosku, że metaprawa mogą stanowić samoistny wzorzec kontroli.

Piotr Kominek
Norma prawa administracyjnego

Artykuł poświęcony jest pojęciu normy prawa administracyjnego. Jest to norma określonego postępowania, skierowana do organów państwa oraz jednostek. Prawo administracyjne zespala te podmioty, które mają „wspólną tożsamość”. Prawo reguluje życie społeczne, dlatego obywatel musi mieć pewność, że jest to prawo słuszne i konieczne. Podkreślono, że podstawą konstruowania normy prawa administracyjnego są wartości. Najważniejszą wartością, mającą charakter normatywny, jest dobro wspólne. Z pojęcia tego wywodzą się inne wartości, m.in.: prawda, sprawiedliwość i solidarność. Zwrócono uwagę, że zagadnienie legitymizacji prawa administracyjnego, normowanie przez nie życia społecznego jest nie tylko przedmiotem nauki prawa, ale także katolickiej nauki społecznej. Pojęcie normy prawa administracyjnego jest zagadnieniem wartym uwagi, ponieważ jest związane z poczuciem własnego prawa przez jednostki, ich pozycji prawnej i moralnej w państwie prawa.

Monika Kwiecień-Miland
Skuteczność przepisów regulujących procedurę połączenia uczelni niepublicznych

W niniejszym opracowaniu przeprowadzono analizę przepisów Prawa o szkolnictwie wyższym i nauce regulujących procedurę połączenia uczelni pod kątem udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy przepisy te są skuteczne, tzn. czy realizują cel, który przed nimi postawiono. W pierwszej kolejności należało zatem ustalić cel tych przepisów,
interpretując je w szerszej perspektywie i nie ograniczając się jedynie do wykładni językowej. Najważniejszymi kwestiami, które wymagały rozstrzygnięcia, było ustalenie wymogów prawnych, które musi spełniać podmiot będący założycielem połączonych uczelni, oraz ustalenie treści składanego przez niego oświadczenia notarialnego o utworzeniu uczelni, przy uwzględnieniu faktu, że połączenie uczelni jest procedurą, do której odpowiednio stosuje się przepisy o utworzeniu uczeni. Opierając się na interpretacji istoty i konsekwencji prawnych procedury połączenia uczelni, zaproponowano rozwiązania tych zagadnień, które pozwoliły na ocenę tej instytucji prawnej z punktu widzenia jej celu.

Marek Martyniszyn
Ekstraterytorialne stosowanie prawa konkurencji: ku efektywnemu ograniczaniu luk

Artykuł przedstawia genezę i rozwój ekstraterytorialnego stosowania prawa konkurencji. Przedstawia proces kształtowania się doktryny skutków, która pozwala na ekstraterytorialne stosowanie prawa w oparciu o gospodarcze efekty działalności zagranicznych przedsiębiorstw. Doktryna ta, choć początkowo wywoływała napięcia między państwami, z czasem stała się powszechnie uznaną normą jurysdykcyjną. Artykuł śledzi jej ewolucję, wskazując na racjonalne podstawy jej akceptacji, podkreślając potrzebę jej dalszego rozwoju w celu eliminacji istniejących luk regulacyjnych na poziomie międzynarodowym.

Jerzy Paśnik
Komisja ds. badania wpływów rosyjskich w ujęciu normatywnym Prawa i Sprawiedliwości oraz koalicji rządowej – kwestie wybrane

Celem opracowania jest komparystyczna prezentacja powołania przez Prawo i Sprawiedliwość komisji do badania wpływów rosyjskich oraz utworzenia przez rządzącą obecnie koalicję komisji do badania wpływów rosyjskich i białoruskich, w tym podstaw prawnych i przebiegu realizacji tego zamierzenia, zakresu działania obu komisji oraz konsekwencji prawnych zawetowania przez Prezydenta ustawy o zniesieniu komisji do badania wpływów rosyjskich.
Zdaniem autora powstałą w ten sposób sytuację faktyczną i prawną cechuje podwójna antynomia o charakterze zarówno wertykalnym, jak i horyzontalnym, a także luki tetycznej.

Stefan Płażek
Ustawa o ochronie sygnalistów – wstępne refleksje

Przyjęta w ustawie z 14.06.2024 r. koncepcja ochrony sygnalistów nie różnicuje sygnalizacji wg ich doniosłości ani wg intencji sygnalistów, nie ogranicza też dystansu czasowego między nadużyciem prawa a sygnalizacją. Bardzo łagodnie nakazuje traktować przypadki sygnalizacji niesłusznych. Wszystko to może prowadzić do nadużywania ochrony przyznawanej sygnalistom, a także do niekorzystnych tendencji obyczajowych. Wadą regulacji jest również iluzoryczność ochrony poufności co do tożsamości sygnalistów, a także deprecjacja znaczenia wielu tajemnic prawnie chronionych. Należy zatem ze szczególną rozwagą podejmować decyzje o sygnalizacji.

Jerzy Serwacki
Stabilizacja udziałów przysługujących budżetom jednostek samorządu terytorialnego

Istotna rola udziałów jako instrumentu przenoszenia dochodów między budżetami, zwłaszcza między budżetem państwa a budżetami jednostek samorządu terytorialnego, skłania do nowych analiz związanych z wejściem w życie ustawy z 1.10.2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Nowa konstrukcja, polegająca na odnoszeniu wskaźników procentowych naliczania udziałów do dochodów podatników, a nie do kwot należnych z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych i podatku dochodowego od osób prawnych, pozwala na uwolnienie jednostek samorządu terytorialnego od problemów związanych ze zmianami w konstrukcjach tych podatków. Można to uznać za rozwiązanie stabilizujące dochody jednostek samorządu terytorialnego.
Założenie, że dochód stanowiący podstawę naliczania udziałów będzie się ustalać w oparciu o złożone zeznania podatkowe, dotyczące roku bazowego poprzedzającego o 2 lata rok budżetowy, dla którego dokonuje się obliczeń, wymaga jednak zastosowania odpowiedniego systemu waloryzacji dochodów z roku bazowego.
Nowe rozwiązanie, polegające na przyjęciu, że punktem wyjścia dla uregulowania finansów jednostek samorządu terytorialnego są ich potrzeby finansowe, każe dostosować dochody tych jednostek do ich potrzeb finansowych, przy założeniu, że udziały we wpływach z podatków dochodowych są szczególnie istotnym źródłem pokrywania tych potrzeb.