Spis treści

ANALIZA INSTYTUCJONALNA
Tadeusz Kononiuk
Derogacja prawdy w dziennikarskich praktykach dyskursywnych Str. 5

ADMINISTRACYJNE PRAWO MATERIALNE
Lech J. Żukowski
Pomoc społeczna w realizacji zadań z zakresu ochrony zdrowia psychicznego Str. 20
Michał Piotr Jabłoński
Zasadność określenia górnej granicy przestrzeni powietrznej w ustawie o ochronie granicy państwowej Str. 29

PRAWO FINANSOWE
Krzysztof Cień
Stanowienie norm określających rezerwę ogólną budżetu państwa Str. 37

PRAWO PODATKOWE
Alicja Świderek
Sądowa kontrola interpretacji indywidualnej i jej wpływ na wykładnię prawa podatkowego Str. 50

PRAWO DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ
Marta Cichalewska
Instytucje zapewniające bezpieczeństwo prawne przedsiębiorców w relacji z organami władzy publicznej na tle uregulowań ustawy – Prawo przedsiębiorców Str. 63

ZATRUDNIENIE W ADMINISTRACJI
Paweł Gofron
Problem zakazu zatrudnienia w służbie cywilnej osób związanych z organami bezpieczeństwa PRL w świetle nowelizacji ustawy o służbie cywilnej z 14.04.2023 r. Str. 77
Małgorzata Czuryk
Odpowiedzialność zawodowa pielęgniarek i położnych Str. 91

STRESZCZENIA

Marta Cichalewska
Instytucje zapewniające bezpieczeństwo prawne przedsiębiorców w relacji z organami władzy publicznej na tle uregulowań ustawy – Prawo przedsiębiorców

Formalnoprawne uwarunkowania wykonywania działalności gospodarczej powinny stanowić jasny i zrozumiały zbiór zasad panujących w obrocie gospodarczym. Wobec tego kluczowe są normy prawne, które zapewniają przedsiębiorcom należytą ochronę i zapobiegają niekorzystnym skutkom powstałym w relacjach z aparatem państwowym. Artykuł porusza temat istotny ze względów społecznych i gospodarczych. Jego celem zaś jest przedstawienie instytucji zapewniających ochronę i bezpieczeństwo prawne podmiotom zakładającym i prowadzącym działalność gospodarczą na tle aktualnych regulacji prawnych oraz przedstawienie narzędzi prawnych, które wykorzystują na przykład sztuczną inteligencję do wyszukiwania informacji z zakresu obsługi przedsiębiorców. Przeprowadzone badanie opiera się na dogmatyczno-prawnej metodzie analizy polskiego prawa, orzecznictwa oraz literatury przedmiotu.

Krzysztof Cień
Stanowienie norm określających rezerwę ogólną budżetu państwa

Przedmiotem artykułu są zagadnienia związane ze stanowieniem norm określających rezerwę ogólną budżetu państwa. Przepisami ustawy z 13.07.2023 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw zostało zmienione brzmienie przepisu art. 140 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, który reguluje stosunki prawne związane z ustanowieniem rezerwy ogólnej w ustawie budżetowej. Z tego względu celem niniejszego opracowania jest analiza norm prawnych skierowanych do organów stanowiących budżet państwa, które wyznaczają reguły postępowania określające zawarcie w treści budżetu państwa rezerwy ogólnej. Przeprowadzone badania pozwoliły udowodnić twierdzenie, że w obowiązującym stanie prawnym możliwe jest uchwalenie ustawy budżetowej, która nie przewiduje rezerwy ogólnej budżetu państwa, co w konsekwencji może prowadzić do zachwiania stabilności finansów publicznych.

Małgorzata Czuryk
Odpowiedzialność zawodowa pielęgniarek i położnych

Pielęgniarki i położne należą do samodzielnych zawodów medycznych. Działają one w ramach samorządu zawodowego. Przyjęcie, najpierw w Konstytucji RP, a następnie w ustawach, regulacji prawnych dotyczących samorządu zawodowego jest efektem dążenia w Polsce po 1989 r. do stworzenia zdecentralizowanej struktury aparatu administracji publicznej. Samorząd pielęgniarek i położnych reprezentuje osoby wykonujące te zawody oraz sprawuje pieczę nad należytym ich wykonywaniem w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Pielęgniarki i położne jako zawody zaufania publicznego wykonują istotne z punktu widzenia społeczeństwa i państwa usługi związane z ochroną zdrowia. Dlatego konieczne jest zagwarantowanie wysokiej jakości tych usług. Na straży tego stoi właśnie samorząd zawodowy. Celem artykułu jest refleksja nad odpowiedzialnością zawodową pielęgniarek i położnych głównie w kontekście przesłanek tej odpowiedzialności. Rozważania koncentrują się również na powodach utworzenia samorządu zawodowego i zadaniach jakie mają do realizacji pielęgniarki i położne w ramach swoich zawodów. Odniesiono się przy tym również do obowiązków o charakterze moralnym wynikających z regulacji kodeksu etyki zawodowej.

Paweł Gofron
Problem zakazu zatrudnienia w służbie cywilnej osób związanych z organami bezpieczeństwa PRL w świetle nowelizacji ustawy o służbie cywilnej z 14.04.2023 r.

Artykuł przedstawia problem zakazu zatrudniania w służbie cywilnej osób związanych z organami bezpieczeństwa państwa PRL w świetle nowelizacji ustawy o służbie cywilnej z 14.04.2023 r. Tekst składa się z trzech części. W pierwszej z nich przeanalizowano motywacje i umocowanie prawne wprowadzonych zmian. W drugiej opisano zakres znowelizowanych przepisów. Trzecia część prezentuje głosy krytyczne, które pojawiły się w dyskursie publicznym i prawniczym, będące m.in. rezultatem uznania rzeczonych regulacji za niekonstytucyjne.

Michał Piotr Jabłoński
Zasadność określenia górnej granicy przestrzeni powietrznej w ustawie o ochronie granicy państwowej

Artykuł stanowi analizę braku przepisów ustanawiających górną granicę przestrzeni powietrznej w polskim porządku prawnym. Wysuwana jest teza, że brak precyzyjnego określenia górnej granicy przestrzeni powietrznej w ustawie o ochronie granicy państwowej powoduje brak pełnego doprecyzowania zakresu przestrzennego obowiązków Ministra Obrony Narodowej, odpowiedzialnego za ochronę granicy w przestrzeni powietrznej, a więc brak jest podstawy prawnej wyznaczającej wysokość, na której MON zobowiązany jest do podejmowania działań w celu ochrony górnej granicy przestrzeni powietrznej. Może to prowadzić do zadecydowania o podjęciu lub niepodjęciu działań mających na celu ochronę tejże granicy w sposób samodzielny i arbitralny. Wskazane zostają również propozycje legislacyjne rozwiązania tego problemu, polegające na wskazaniu istnienia omawianej granicy w prawie krajowym.

Tadeusz Kononiuk
Derogacja prawdy w dziennikarskich praktykach dyskursywnych

Unormowania prawne, które są fundamentem dziennikarstwa jako profesji i istotą dziennikarskiej ideologii, takie jak: służba społeczeństwu (art. 10 ust. 1 pr. pras.), urzeczywistnianie prawa obywateli do ich rzetelnego informowania (art. 1 pr. pras.), zachowanie szczególnej staranności i rzetelności (art. 12 ust. 1 pkt 1 pr. pras.) ulegają derogacji nie w rezultacie pozbawienia ich mocy obowiązującej przez inną normę prawną, lecz z powodu radykalnych przemian technologicznych, rynkowych, politycznych i kulturowych. W ich wyniku uczestniczymy w przeobrażeniach, które sprawiły, że powstałe wcześniej aksjomaty i paradygmaty dotyczące dziennikarstwa tracą swoje znaczenie, powodując nieformalną derogację norm prawnych i etycznych konstytuujących dziennikarski profesjonalizm Stąd też głównym problemem badawczym artykułu jest prawno-medioznawcza analiza różnych form dezinformacji i manipulacji mających bezpośredni wpływ na sprawy fundamentalne w dziennikarstwie: kwestie prawdy i fałszu. Dla eksploracji mechanizmów powodujących ten nieformalny proces derogacji prawdy w dziennikarskich praktykach dyskursywnych szczególne znaczenie analizowane w artykule, mają takie czynniki jak:
– prawda jako konstrukt społeczny,
– techniki neutralizacji kłamstwa,
– dezinformacja w dziennikarstwie.

Alicja Świderek
Sądowa kontrola interpretacji indywidualnej i jej wpływ na wykładnię prawa podatkowego

W artykule omówiono istotę interpretacji indywidualnej jako narzędzia służącego wyjaśnieniu przepisów podatkowych. Następnie przeanalizowano wymogi formalne sądowej skargi na ten akt, z uwzględnieniem wymogów szczególnych. Opisano także proces sądowego rozpatrywania spraw dotyczących interpretacji, z uwzględnieniem specyfiki tego aktu prawnego. Przedstawiono szczególną rolę sądownictwa administracyjnego w ujednolicaniu wykładni i stosowania prawa podatkowego, określaną mianem „wtórnego ustawodawcy”. Artykuł jest nie tylko przeglądem teoretycznych i praktycznych aspektów interpretacji indywidualnych, lecz także refleksją nad rolą organów podatkowych i sądów w kształtowaniu systemu prawa podatkowego.

Lech J. Żukowski
Pomoc społeczna w realizacji zadań z zakresu ochrony zdrowia psychicznego

W tekście poddano syntezie regulacje związane z funkcjonowaniem instytucji pomocy społecznej, które łączą się z ochroną zdrowia psychicznego. Scharakteryzowano wymienione okoliczności udzielania świadczeń z pomocy społecznej, takie jak długotrwała i ciężka choroba, niepełnosprawność, uzależnienia, zdarzenie losowe i sytuacja kryzysowa, przedmiotowo powiązane z legalną definicją zaburzeń psychicznych zawartą w regulacjach prawa administracyjnego. Podstawowym założeniem tekstu jest prezentacja instytucji pomocy społecznej jako istotnego elementu kształtowania systemu ochrony zdrowia psychicznego w prawie publicznym. Jednocześnie starano się wykazać, że konkretne świadczenia materialne oraz niematerialne gwarantowane przez pomoc społeczną istotnie rozbudowują formy działania i obowiązki administracji publicznej związane z ochroną zdrowia psychicznego, wykraczające poza samo leczenie zaburzeń psychicznych