Spis treści

LISTY DO REDAKCJI
Rafał Skowronek
Czy oględziny medyczno-sądowe przed kremacją powinny być obligatoryjne w Polsce? Str. 7

ANALIZA INSTYTUCJONALNA
Piotr Waląg, Renata Śliwa
Wyniki ewaluacji ustaw za rok 2024 dla zagadnienia redukcji ryzyka przedsiębiorcy w zestawieniu ze zmianą realnej wielkości produkcji w sektorach gospodarki Polski Str. 9

TEORIA PRAWA
Łukasz J. Pikuła
Metodologiczne podstawy sokratejskiej koncepcji praw niepisanych (agraphos nomos) w związku z moralną intuicją człowieka Str. 23

ADMINISTRACYJNE PRAWO MATERIALNE
Agata Barczewska-Dziobek
Social Exclusion From The Perspective of Social Services for The Elderly in Poland Str. 33
Grzegorz Skowronek
Kilka uwag na temat kontroli państwa nad rynkiem gier hazardowych w ujęciu prawno-porównawczym Str. 45
Filip Pietrzyk
Zbycie nieruchomości publicznej w celu poprawy warunków zagospodarowania nieruchomości przyległej (art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Ocena aktualności regulacji Str. 57

PRAWO FINANSOWE
Michał Zaremba
System finansowego wsparcia prasy w Polsce – stan de lege lata i propozycje de lege ferenda Str. 66

PRAWO DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ
Grzegorz Gozdór
Administracyjno-prawne uwarunkowania prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie ochrony osób i mienia w Polsce Str. 79

USTRÓJ ADMINISTRACJI
Paweł Romaniuk
Administracyjno-prawne środki prawne gwarancji realizacji zasady jawności administracji publicznej (wybrane zagadnienia) Str. 91

GLOSY
Bogdan Dolnicki
Upoważnienie do wydania aktu prawa miejscowego. Glosa aprobująca do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31.01.2025 r., III OSK 3259/23 Str. 101
Roman Marchaj
Kompetencje zgromadzenia związku metropolitalnego w województwie śląskim w zakresie określania zmiennej części składki rocznej. Glosa aprobująca do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 4.07.2023 r., III SA/Gl 278/23 Str. 108

STRESZCZENIA

Agata Barczewska-Dziobek

Social Exclusion From The Perspective of Social Services for The Elderly in Poland

Abstract

The end of the twentieth century is characterized by a rapid increase in the number of elderly people. This phenomenon, called the ageing of societies, has now become one of the challenges facing the state and its administration, which should be met by appropriately shaped public policies and actions aimed at their implementation, both in the field of law-making and operational practice. The elderly are a constantly growing social group – a group with special needs, the satisfaction of which on the one hand should be adequate for the realization of the social roles they can and want to perform, and on the other hand, correspond primarily to the assumptions of the policy of inclusive law and the operation of authorities in modern countries. The main objective of the study is to analyze the current provisions of administrative law that concern the provision of social services to the elderly in terms of the organization of a system conducive to meeting the needs of the elderly. In order to implement this thesis, the evolution of program documents dedicated to the elderly, the implementation of which is related to the actual implementation of the state’s senior policy, will also be shown. In order to provide evidence, social services will also be assessed in terms of their actual implementation of the assumptions of the system’s coherence and inclusiveness. The study uses dogmatic, descriptive and empirical methods. The current literature in the field of legal sciences and other necessary from the point of view of specific problems was used.

Bogdan Dolnicki

Upoważnienie do wydania aktu prawa miejscowego. Glosa aprobująca do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31.01.2025 r., III OSK 3259/23

Dla zakwalifikowania uchwały do aktów prawa miejscowego decydująca jest okoliczność, że regulacja ta będzie obowiązywała na terenie jednostki samorządu terytorialnego i kształtowała w sposób bezpośredni prawa i obowiązki pewnej kategorii potencjalnych adresatów. Przy czym istnienie upoważnienia ustawowego do wydania aktu nie oznacza konieczności jednoznacznego stwierdzenia w przepisie rangi ustawowej, że uchwała rady gminy stanowi akt prawa miejscowego. Normy zadaniowe nie mogą być źródłem kompetencji organów administracji publicznej. Normy te, w przeciwieństwie do norm kompetencyjnych, nie mają charakteru upoważniającego, gdyż z określenia zadań nie wynika automatycznie zdolność do podejmowania określonych działań.

Grzegorz Gozdór

Administracyjno-prawne uwarunkowania prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie ochrony osób i mienia w Polsce

Artykuł porusza problematykę świadczenia usług ochrony osób i mienia w aspekcie administracyjno-prawnym. Omówiono warunki prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie usług ochrony osób i mienia w aktualnym stanie prawnym, a także podstawowe obowiązki przedsiębiorcy świadczącego usługi ochrony osób i mienia, zasady kontroli znacznej części prywatnego sektora ochrony, którą stanowią koncesjonowane agencje ochrony osób i mienia. Analizie poddano także sankcje administracyjno-prawne w przypadku stwierdzenia naruszeń zasad wykonywania działalności gospodarczej w zakresie ochrony osób i mienia. Podjęto próbę oceny dotychczasowych działań ustawodawczych w zakresie usług ochrony osób i mienia w kontekście wymogów stawianych przedsiębiorcom oraz kontroli rynku ochrony osób i mienia ze strony państwa.  

Roman Marchaj

Kompetencje zgromadzenia związku metropolitalnego w województwie śląskim w zakresie określania zmiennej części składki rocznej. Glosa aprobująca do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 4.07.2023 r., III SA/Gl 278/23

Ustawa z 9.03.2017 r. o związku metropolitalnym w województwie śląskim ma wiele wad. Jedną z największych jest brak odpowiednich regulacji prawnych określających nie tylko zasady, lecz także tryb wnoszenia przez gminy członkowskie zmiennej części składki rocznej. W tym stanie rzeczy szczególnej wagi nabierają orzeczenia sądowe dokonujące wykładni przepisów rzeczonej ustawy. Bez wątpienia jednym z najbardziej istotnych orzeczeń odgrywających wyżej opisaną rolę jest wyrok WSA w Gliwicach z 4.07.2023 r. w sprawie III SA/Gl 278/23. W uzasadnieniu tego wyroku sąd, wypełniając lukę w prawie, wskazał, że należy przyjąć w drodze analogii, iż to zgromadzenie – jako organ stanowiący związku metropolitalnego – niejako post factum powinno określić ostateczną wysokość zmiennej części składki rocznej wnoszonej przez gminy członkowskie. W ten sposób WSA w Gliwicach zmienił dotychczasowy sposób funkcjonowania Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Wcześniej bowiem o wysokości składki rocznej decydował zarząd tego związku metropolitalnego w formie uchwały. Jednocześnie, co bardzo istotne, WSA w Gliwicach przyznał słuszność Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii dzielącej proces określania zmiennej części składki rocznej na dwa etapy.

Filip Pietrzyk

Zbycie nieruchomości publicznej w celu poprawy warunków zagospodarowania nieruchomości przyległej (art. 37 ust. 2 pkt 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Ocena aktualności regulacji

Artykuł zawiera krótki zarys systemu zbywania nieruchomości publicznych, tj. stanowiących własność lub przedmiot użytkowania wieczystego jednostek samorządu terytorialnego i Skarbu Państwa w Polsce, ukształtowany przez podstawowy akt prawny w tym zakresie, czyli ustawę o gospodarce nieruchomościami. Przedstawiono dwa podstawowe tryby zbywania tych nieruchomości – w postaci przetargowej i bezprzetargowej. Główną część opracowania stanowi analiza jednego z bezprzetargowych trybów zbywania nieruchomości publicznych, zwanego potocznie „sprzedażą nieruchomości lub jej części w celu poprawienia warunków zagospodarowania nieruchomości do niej przyległej”. Zidentyfikowano dwa podstawowe problemy interpretacyjne występujące w praktyce stosowania prawa regulującego wyżej wymieniony tryb oraz podjęto próbę ich rozstrzygnięcia. Wnioski końcowe wskazują na potrzebę dostosowania istniejących uregulowań do zmieniającej się rzeczywistości prawnej i faktycznej, wskutek ich dezaktualizacji po długim, niemal trzydziestoletnim, okresie ich obowiązywania.

Łukasz J. Pikuła

Metodologiczne podstawy sokratejskiej koncepcji praw niepisanych (agraphos nomos) w związku z moralną intuicją człowieka

Celem publikacji jest filozoficzna refleksja nad zjawiskiem etyki intelektualnej i fenomenem praw niepisanych. Sokratejska myśl jest zasadniczo związana z domeną rozumu praktycznego, z mądrością dotyczącą tego, jak należy postępować i co należy czynić zawsze i wszędzie. Z pomocą w zdobywaniu owej niezawodnej wiedzy przychodzi nam moralna intuicja, którą posiada wedle filozofa każdy człowiek. Znaczenie intuicji jest zaś ściśle związane z koncepcją praw niepisanych, a te prowadzą do kwestii najtrudniejszej, jaką stanowi w filozofii prawa pojęcie natury rzeczy, która jest ontologicznym uwarunkowaniem całego fenomenu prawa.

Paweł Romaniuk

Administracyjno-prawne środki prawne gwarancji realizacji zasady jawności administracji publicznej (wybrane zagadnienia)

Artykuł podkreśla rolę i znaczenie zasady jawności, będącej kluczowym elementem dla funkcjonowania i rozwoju demokratycznego państwa prawa. Jawność jako dobro wspólne jest zaliczana do zasad ustrojowych i ma swoje źródło w przepisach w art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przy tym jawność funkcjonowania administracji publicznej opiera się w dużej mierze na wdrażaniu kontroli społecznej, której nadrzędną rolą jest zapewnienie gwarancji uzyskiwania informacji o szeroko rozumianej działalności organów władzy publicznej, a także osób pełniących funkcje publiczne. Przedstawiciele władzy publicznej muszą przestrzegać prawa, szanować wszelkie przyjęte prawa i wolności obywatelskie, a przedmiotowa zasada jawności jest jednym z kluczowym instrumentów monitorujących podejmowane przez administrację publiczną decyzje.

Grzegorz Skowronek

Kilka uwag na temat kontroli państwa nad rynkiem gier hazardowych w ujęciu prawno-porównawczym

Hazard to rodzaj rozrywki, która od wieków wplata się w historię ludzkości. Jest to zarazem niezwykle dochodowa działalność gospodarcza, podatna na penetrację przez osoby zajmujące się działalnością przestępczą, ale też źródło dochodów dla budżetu państwa. Ze względu na wrodzone cechy człowieka ten rodzaj rozrywki z uwagi na towarzyszące mu emocje może prowadzić do uzależnienia. Szeroki charakter działalności hazardowej powoduje, że niezbędne jest ścisłe jej uregulowanie oraz objęcie kontrolą przez właściwe i kompetentne organy.

W ramach przedmiotowych badań została zatem postawiona hipoteza, że zasadna jest odpowiednia kontrola nad obszarem gier hazardowych, gdyż zwiększa skuteczność zwalczania nieprawidłowości, sprzyja generowaniu dochodów budżetowych, porządkuje legalną działalność w tym sektorze oraz wzmacnia ochronę zdrowia publicznego. Celem zweryfikowania hipotezy należało odpowiedzieć na dwa pytania badawcze. Po pierwsze: czy zasadne jest, aby w państwie istniał jeden wyodrębniony i wyspecjalizowany organ, uprawniony do regulowania działalności w zakresie gier hazardowych? Po drugie zaś: czy fakt, że zadania z zakresu organizacji gier hazardowych wykonuje jeden organ, ale realizujący także inne zadania, niezwiązane z działalnością hazardową, można uznać za odpowiedni model regulacji tej działalności?

Na podstawie analizy regulacji Unii Europejskiej, wybranych przepisów prawa polskiego, rozwiązań przyjętych w wybranych państwach członkowskich Unii Europejskiej oraz w Ukrainie udzielono odpowiedzi na postawione pytania badawcze oraz potwierdzono postawioną hipotezę.

Renata Śliwa, Piotr Waląg

Wyniki ewaluacji ustaw za rok 2024 dla zagadnienia redukcji ryzyka przedsiębiorcy w zestawieniu ze zmianą realnej wielkości produkcji w sektorach gospodarki Polski

Celem artykułu jest przedstawienie wyników analizy lexometrycznej ustaw uchwalonych w 2024 r. dla zagadnienia redukcji ryzyka przedsiębiorcy oraz zestawienie tych wyników ze zmianami wolumenu produkcji globalnej w sektorach gospodarki Polski. W badaniu na podstawie danych GUS i Eurostatu wykorzystano zestawienie realnej wielkości produkcji w cenach stałych z 1995 r. oraz z roku poprzedniego. Wyniki wskazują, że wzrost liczby ustaw o słabym oddziaływaniu na redukcję ryzyka (≥ 1) był skorelowany z przyrostem produkcji w sektorach usług rynkowych i nierynkowych, podczas gdy spadkowy trend regulacji o silnym oddziaływaniu (≥ 2) ograniczał wzrost w przemyśle i budownictwie. Stwierdzono ponadto, że regulacje zwiększające ryzyko (≤ –1) wpływały negatywnie na sektor przemysłowy i finansowy. Artykuł potwierdza istnienie zależności pomiędzy trendami legislacyjnymi a zmianami w realnej wielkości produkcji, co uzasadnia potrzebę dalszych badań empirycznych nad ekonomicznymi skutkami prawa.

Michał Zaremba

System finansowego wsparcia prasy w Polsce – stan de lege lata i propozycje de lege ferenda

W artykule wskazano argumenty na rzecz udzielenia prasie wsparcia z budżetu państwa. Przedstawiono także formy takiego dofinansowania stosowane w wybranych krajach Europy oraz w Polsce. Krajowy system został poddany krytyce jako nieefektywny społecznie i upolityczniony. Zaprezentowano i przeanalizowano projekt opracowany przez Stowarzyszenie Gazet Lokalnych oraz autorską propozycję wzorowaną na systemie finansowania organizacji pożytku publicznego. W ramach analizy dokonano ich oceny z punktu widzenia czterech warunków, jakie powinien spełniać optymalny system wsparcia: realności wsparcia, obiektywnych kryteriów doboru beneficjentów, transparentności działania systemu i rzetelności procedury przyznawania wsparcia. W największym stopniu kryteria te wydaje się spełniać propozycja autorska oparta na dobrowolnych odpisach podatkowych.